Bài giảng Ngữ văn Lớp 11 - Tiết 107, Đọc văn: Một thời đại trong thi ca (Hoài Thanh)

Nội dung tài liệu: Bài giảng Ngữ văn Lớp 11 - Tiết 107, Đọc văn: Một thời đại trong thi ca (Hoài Thanh)

1. ĐỌC VĂN
2. I. T×m hiÓu chung 1. Tác giả: (1909- 1982) • Con người - Xuất thân trong gia đình nhà Nho nghèo, quê Nghệ An - Tham gia cách mạng từ rất sớm; giữ những chức vụ quan trọng trong lĩnh vực văn hóa- nghệ thuật • Sáng tác: - Đặc điểm: Là nhà bình phẩm thơ có duyên “lấy hồn ta để hiểu hồn người” - Tp tiêu biểu: SGK - Năm 2000 được nhận giải thưởng HCM về Văn học nghệ thuật
3. I. T×m hiÓu chung 1) T¸c gi¶ (1909 -1982) * Vị trí: Nhµ phª b×nh v¨n häc xuÊt s¾c nhÊt cña v¨n häc ViÖt Nam hiÖn ®¹i * Đóng góp: Đem đến cho văn học một phong cách phê bình riêng đặc sắc: + Sự uyên bác về tri thức + Sự tinh tế trong cảm thụ + Ngòi bút phê bình giàu chất thơ
4. 2. §o¹n trÝch: a.Xuất xứ đoạn trích Nguån gèc vµ qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña PhÇn I: - Cung chiªu Th¬ míi anh hån T¶n §µ - Mét thêi ®¹i Sù ph©n ho¸ cña trong thi ca Th¬ míi THI NH¢n §Þnh nghÜa vÒ PhÇn II: 169 bµi VIÖT Th¬ míi. Ph©n biÖt th¬ cña 46 nhµ th¬ Th¬ míi vµ th¬ cò NAM ( 1932 - 1941) PhÇn III: “Nhá to” – Lêi t¸c gi¶
5. b. Nội dung và bố cục VấnTheo đề em nội tinh dung thần Thơ Mới bao trùm văn bản là gì? Đoạn trích có thể chia 2. thành mấy phần? Nêu 1. nội dung từng phần?3. Tinh thần Nguyên tắc Giải Thơ Mới: xác định pháp là sự tinh thần cho khẳng định Thơ Mới bi kịch cái “tôi”
6. II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢNTheo tác giả thì cái khó trong việc tìm 1. Nguyªn t¾c ®Ó x¸c ®Þnh tinh thÇn th¬ míi (Từ ra tinh thần của thơ đầu đại thể) * Phương pháp luận của Hoàimới Thanh: là gì? - Đưa ra 2 giả thuyết: + “Hôm nay tôi đã chết trong người,/ Xưa hẹn nghìn năm yêu mếm tôi”-> Giá như các nhà Thơ mới cứ viết những câu như hai câu trích trên này thì tiện cho ta biết mấy. + Giá trong thơ cũ chỉ có những trần ngôn sáo ngữ, những bài thơ chúc tụng, những bài thơ vịnh hết cái này đến cái nọ, mà các nhà Thơ mới lại chỉ làm những bài kiệt tác thì tiện cho ta biết mấy.
7. II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN 1. Nguyªn t¾c ®Ó x¸c ®Þnh tinh thÇn th¬ míi (Từ đầu đại thể) * Phương pháp luận của Hoài Thanh: - TrÝch dÉn th¬ Ng­ưêi giai nh©n: bÕn ®îi d­íi c©y giµ H×nh ¶nh ­íc T×nh du kh¸ch: thuyÒn qua kh«ng buéc chÆt lÖ cæ ®iÓn ¤ hay! C¶nh còng ­a ng­êi nhØ! Giäng ®iÖu trÎ Ai thÊy ai mµ ch¼ng ngÈn ng¬! trung, hiÖn ®¹i
8. -Tiếp theo: Đưa ra luận cứ Vì sao lại khó + Nhà thơ nào cũng có phân biệt ? thể có những câu thơ hay nhưng không tiêu biểu C¶ hai lo¹i th¬ ®ã + Thời đại nào cũng có ®Òu kh«ng thÓ ®¹i thể có những bài thơ dở diÖn cho thêi ®¹i Khó phân biệt một cách rõ ràng: ranh giới giữa thơ cũ và thơ mới k phải lúcTác nào giả cũng đã rõđưa rang, ra dễ nhận ra; Trong thơ cũ và thơcách mới đềunhận đan diện xen cả bài hay, bài dở như thế nào ? - Cuối cùng: Đưa ra nguyên tắc xác định + Chỉ căn cứ vào bài hay, không căn cứ vào cái dở + Chỉ căn cứ vào đại thể, không căn cứ vào cục bộ
9. - Lập luận theo lối quy nạp - Giản dị, sinh động - Biện chứng, khách quan - Luận chứng tiêu biểu - Luận cứ xác đáng - Luận điểm rõ ràng
10. 2. Tinh thần thơ mới là sự khẳng định cái tôi Tác giả đã sử So sánh giữa thơ cũ và thơ mới dụng thao tác lập luận nào? Nhằm Điểm giống Điểm khácmục đích gì? Thơ cũ Thơ mới -Nói về con người có thể là chủ thể hay khách thể của hành động. - Có khi dùng Ta Tôi “ta” lại diễn tả cái “tôi” Cái chung, Cái riêng, ý thức cộng đồng ý thức cá nhân Vừa hàm súc, vừa ấn tượng; vừa lạ lại vừa hay
11. Tác giả đã căn cứ vào đâu để chỉ ra đặc điểm khác biệt này? ÞTác giả đã nhìn vào lịch sử, văn học Cách nói giàu và xã hội mà chỉ ra đặc điểm này hình ảnh, Cảm xúc Ví dụ Hệ thống ngôn Về đại thể: Xã hội Việt Giọng điệu: ngữ giàu tính Nam xưa không có cái tôi Sôi nổi, biểu cảm, chứa Thiết tha đựng một cái nhìn chưa từng Thảng hoặc có những bậc có về những bậc kì tài của thơ cũ Ngôn ngữ kỳ tài ghi dấu ấn riêng của khúc chiết, mình. Nhưng đó không giản dị phải cái tôi với ý nghĩa tuyệt đối của nó Cách trình bày vấn đề chặt chẽ, sắc sảo
12. * Biểu hiện “Ngày thứ nhất”: “Ngày một ngày hai”: Bỡ ngỡ, lạc loài Vô số người quen Tác giả đã nhìn nhận sự vận động của thơ mới xung quanh cái tôi như thế nào ? Khó chịu, ác cảm Thương cảm Hình tượng hóa cái tôi có dáng vẻ, điệu bộ, cảnh ngộ, bi kịch như một con người.
13. * Phương pháp lập luận, so sánh thơ Xuân Diệu và thơ Nguyễn Công Trứ: Ngày ba bữa vỗ bụng rau bình bịch, ăn chẳng cầu no Cười trước Đêm năm canh an giấc ngáy cảnh nghèo kho kho, đời thái bình cửa thường bỏ ngỏ Thương cảm Nỗi đời cay cực đang giơ vuốt Khóc than Cơm áo không đùa với khách thơ trước cảnh nghèo Thơ mới yếu đuối, khổ sở, thảm hại
14. 3. Bi kịch của cái tôi và cách giải quyết: “ Đời chúng ta nằm trong vòng chữ tôi. Mất bề rộng ta đi tìm bề sâu. Nhưng càng đi sâu càng lạnh. Ta thoát lên tiên cùng Thế Lữ, ta phiêu lưu trong trường tình cùng Lưu Trọng Lư, ta điên cuồng với Hàn Mặc Tử, Chế Lan Viên, ta đắm say cùng Xuân Diệu. Nhưng động tiên đã khép, tình yêu không bền, điên cuồng rồi tỉnh, say đắm vẫn bơ vơ. Ta ngơ ngẩn buồn, trở về hồn ta cùng Huy Cận ” Nội dung thể hiện trong đoạn văn trên là gì?
15. • “Mất bề rộng” : không nghiêng về đoàn thể cộng đồng như thơ cũ • “Tìm bề sâu”: đi sâu vào ý thức cái tôi, ý thức cá nhân • Lạnh Sự cô đơn Cái tôi cô đơn, bế tắc, nhỏ bé, tội nghiệp
16. * Con đường tìm lối thoát của các nhà thơ mới Lên tiên Động tiên Thế Lữ khép Tình yêu Đây là một Phưu lưu trong Lưu Trong Lư Vậy các nhà thơ không trong những trường tình mới đã tự giải bền đoạn văn thoát cho mình hay nhất của như thế nào? bài tiểu luận. Chế Lan Viên Điên rồi Điên cuồng Diễn đạt tinh Hàn Mặc Tử tỉnh tế tài hoa. Đây cũng chính là tấm Vẫn lòng của Đắm say Xuân Diệu bơ vơ người viết Huy Cân Ngẩn ngơ buồn Sầu Hãy cho tôi một tinh cầu giá lạnh Em Tiếng không đưa nghe hưu rạo hắt rực bên lòng Một vì sao trơ trọi cuối trời xa BuồnHình ơiảnh xa kẻ vắng chinh mênh phu mông là buồn để nơi ấy tháng ngày tôi lẩn tránh Trong lòng người cô phụ Những ưu phiền đau khổ, với buồn lo
17. * GIẢI PHÁP CHO BI KỊCH Con đường giải thoát thoát Các nhà thơ mới đã tìm con đường giải thoát bi * Họ gửi vào tìnhkịch ấyyêu như tiếng thế nào Việt? * Họ dồn tình yêu đấ nước thiết tha trong tình yêu tiếng mẹ đẻ thân thương và thiêng liêng * Họ hiểu lời ông chủ báo Nam Phong “Truyện Kiều còn tiếng ta còn, nước ta còn” Cuối cùng họ đã đạt được kết Kết quả quả như thế nào ? * Trong thất vọng nảy mầm hi vọng * Tinh thần nòi giống chỉ biến thiên chứ không tiêu diệt
18. • Ví dụ: “ Nằm trong tiếng nói yêu thương Nằm trong tiếng mẹ vấn vương một thời Sơ sinh lòng mẹ đưa nôi Hồn thiêng đất nước cùng ngồi bên con Tháng ngày con mẹ lớn khôn Yêu thơ, thơ kể lại hồn ông cha Đời bao tâm sự thiết tha Nói trong tiếng nói ông cha thuở nào” (Huy Cận)
19. III: Tổng kết: 1. Nghệ thuật * Nghệ thuật nghị luận tài hoa, sắc sảo * Lập luận chặt chẽ, mạch lạc, dẫn chứng tiêu biểu, lí lẽ sắc bén, đảm bảo tính khoa học. * Lời văn giản dị, trong sáng, giàu cảm xác 2. Ý nghĩa văn bản: Nhận thức tinh tế, sâu sắc về tinh thần Thơ mới, động lực thúc đẩy sự phát triển của thi ca Việt Nam hiện đại.
20. Bài tập về nhà Sù xuÊt hiÖn cña c¸i T«i lµm ta liªn t­ëng ®Õn c¶nh ngé cña: Một người khách không mời? Một cô dâu mới? Một kẻ ngô cư? ý kiÕn cña em? ViÕt mét v¨n b¶n cã dung l­îng kho¶ng 2 trang víi tiªu ®Ò: “ChÊt th¬ trong v¨n phª b×nh cña Hoµi Thanh”