Bài giảng Ngữ văn Lớp 10 - Chủ đề tích hợp: Truyện An Dương Vương và Mị Châu – Trọng Thủy

Nội dung tài liệu: Bài giảng Ngữ văn Lớp 10 - Chủ đề tích hợp: Truyện An Dương Vương và Mị Châu – Trọng Thủy

1. CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP TRUYỆN AN DƯƠNG VƯƠNG VÀ MỊ CHÂU - TRỌNG THỦY
2. TRUYỆN AN DƯƠNG VƯƠNG VÀ MỊ CHÂU TRỌNG THỦY I. TÌM HIỂU CHUNG 1. Thể loại truyền thuyết a. Khái niệm Là tp tự sự dân gian, Kể về sự kiện và nhân vật lịch sử theo xu hướng lí tưởng hóa Thể hiện sự ngưỡng mộ và tôn vinh Truyền thuyết của nhân dân với những người có công với đất nước, dân tộc hoặc cộng đồng dân cư một vùng. Gắn hình thức diễn xướng dân gian
3. TRUYỆN AN DƯƠNG VƯƠNG VÀ MỊ CHÂU TRỌNG THỦY b/Đặc trưng truyền thuyết - Có sự kết hợp của yếu tố lịch sử và yếu tố tưởng tượng.
4. TRUYỆN AN DƯƠNG VƯƠNG VÀ MỊ CHÂU TRỌNG THỦY - Môi trường sinh thành, lưu truyền và biến đổi Lễ hội dân gian, di tích lịch sử- văn hoá. Lễ hội Lễ hội Đền Lễ hội đền Thánh Hai bà Mẫu Âu Cơ- Gióng –Sóc Trưng- Mê Phú Thọ Sơn Linh
5. TRUYỆN AN DƯƠNG VƯƠNG VÀ MỊ CHÂU TRỌNG THỦY 2. Khu di tích lịch sử Cổ Loa Khu di tích lịch sử về thành Cổ Loa nay thuộc làng Cổ Loa, huyện Đông Anh, Hà Nội bao gồm: Đền thờ An Dương Vương, Am thờ Mị Châu, Giếng ngọc, minh chứng cho sự sáng tạo và lưu truyền chuỗi truyền thuyết ra đời và suy vong của nhà nước Âu Lạc.
6. TRUYỆN AN DƯƠNG VƯƠNG VÀ MỊ CHÂU TRỌNG THỦY 2. Khu di tích lịch sử Cổ Loa
7. TRUYỆN AN DƯƠNG VƯƠNG VÀ MỊ CHÂU TRỌNG THỦY 2. Khu di tích lịch sử Cổ Loa Ban thờ An Dương Vương Tượng Ban thờ thần Kim Quy Mị Châu.
8. TRUYỆN AN DƯƠNG VƯƠNG VÀ MỊ CHÂU TRỌNG THỦY 2. Khu di tích lịch sử Cổ Loa Di chỉ khảo cổ
9. TRUYỆN AN DƯƠNG VƯƠNG VÀ MỊ CHÂU TRỌNG THỦY 2. Khu di tích lịch sử Cổ Loa Hát quan họ trong khu vực Giếng Ngọc Lễ hội Cổ Loa
10. TRUYỆN AN DƯƠNG VƯƠNG VÀ MỊ CHÂU TRỌNG THỦY 2. Khu di tích lịch sử Cổ Loa Lễ hội Cổ Loa
11. TRUYỆN AN DƯƠNG VƯƠNG VÀ MỊ CHÂU TRỌNG THỦY 3. Truyền thuyết “ADV và MC, TT” a. Xuất xứ: Trích từ Truyện Rùa Vàng trong Lĩnh Nam Chích Quái (sưu tập truyện dân gian, ra đời vào cuối thế kỉ XV)
12. TRUYỆN AN DƯƠNG VƯƠNG VÀ MỊ CHÂU TRỌNG THỦY c. Tóm tắt 1. Vua ADV xây thành hễ đắp tới 7. Đà được lẫy, tiến đánh Âu Lạc. đâu lại lở tới đấy. ADV thua trận, cùng Mị Châu chạy 2. Vua lập đàn cầu đảo, Rùa Vàng ra biển. giúp xây Loa Thành, cho vuốt để 6. Rùa Vàng kết tội MC ,ADV làm lẫy nỏ. chém MC rồi đi xuống biển. 3. Triệu Đà cử binh xâm lược, Đà 7. Máu MC biến thành ngọc châu, thua chạy. xác nàng biến thành ngọc thạch. 5. ADV nhận lời giảng hoà, gả Mị 8. Thương tiếc MC, TT lao đầu Châu cho Trọng Thuỷ cho TT ở rể xuống giếng mà chết. trong Loa Thành. 9. Ngọc trai được rửa bằng nước 6. Trọng Thuỷ lừa Mị Châu, đánh giếng thì trong sáng hơn. cắp lẫy thần về nước.
13. TRUYỆN AN DƯƠNG VƯƠNG VÀ MỊ CHÂU TRỌNG THỦY II. Đọc- hiểu văn bản 1. An Dương Vương: a/ Xây thành, chế nỏ giữ nước. - Quá trình xây thành: + Quyết định dời đô từ vùng núi Nghĩa Lĩnh về đồng bằng Cổ Loa → phát triển sản xuất, mở mang lưu thông + Xây thành “đắp tới đâu lại lở tới đó”→ không nản lòng → quyết tâm cao hơn. + Lập đàn trai giới “giữ mình trong sạch” để cầu đảo bách thần → được sự giúp đỡ của Rùa vàng → thành xây thành công Thông minh, tài giỏi, có kế sách đúng đắn , có lòng kiên trì quyết tâm cao.
14. TRUYỆN AN DƯƠNG VƯƠNG VÀ MỊ CHÂU TRỌNG THỦY 1. An Dương Vương. a/ Xây thành, chế nỏ giữ nước. - Chế nỏ: + Luôn băn khoăn: “Nếu có giặc ngoài thì lấy gì mà chống” + Rùa Vàng cho vuốt làm lẫy nỏ → tìm người chế tạo nỏ “ Linh Quang Kim Quy thần cơ”→ đất nước được bảo toàn ⇒ Có tinh thần cảnh giác, ý thức trách nhiệm trong việc bảo vệ đất nước.
15. TRUYỆN AN DƯƠNG VƯƠNG VÀ MỊ CHÂU TRỌNG THỦY 1. An Dương Vương. b. Bi kịch nước mất, nhà tan. * Nguyên nhân: - Chấp nhận lời cầu hòa, vô tình gã con gái cho con trai của Triệu Đà → không cảnh giác, không biết mưu sâu của kẻ thù - Cho Trọng Thủy ở rể → thiếu sự đề phòng, tạo cơ hội cho kẻ thù thực hiện mưu sâu - TT đánh cắp nỏ thần, Triệu Đà cất binh sang xâm lược, ADV vẫn “thản nhiên” đánh cờ “ Đà không sợ nỏ thần sao”→ khinh địch, chủ quan, ỷ vào sức mạnh của vũ khí.
16. TRUYỆN AN DƯƠNG VƯƠNG VÀ MỊ CHÂU TRỌNG THỦY 1. An Dương Vương. b. Bi kịch nước mất, nhà tan. * Kết quả: - Cùng Mị Châu chạy trốn → thiếu sự quyết đoán, không đủ tự tin. - Hành động: chém đầu Mị Châu → quyết liệt, đặt lợi ích đất nước trên lợi ích cá nhân→ nhận ra sai lầm nhưng đã muộn. Là vị vua có công lớn trong sự nghiệp xây dựng đất nước nhưng cũng là nguyên nhân dẫn đến nước mất , nhà tan → bài học lớn về dựng nước và giữ nước
17. TRUYỆN AN DƯƠNG VƯƠNG VÀ MỊ CHÂU TRỌNG THỦY 2. Nhân vật Mị Châu- Trọng Thủy và bi kịch tình yêu tan vỡ. a/ Mị Châu: + Lén cho TT xem nỏ thần → tiết lộ bí mật quốc gia + Rắc lông ngỗng trên đường chạy trốn → chỉ đường cho kẻ thù đuổi cùng, diệt tận → Mị Châu ngây thơ, nhẹ dạ, cả tin → vô tình tiếp tay cho giặc + Nhận hình phạt “chém đầu” từ vua cha. Là nạn nhân của cuộc chiến tranh phi nghĩa
18. TRUYỆN AN DƯƠNG VƯƠNG VÀ MỊ CHÂU TRỌNG THỦY 2. Nhân vật Mị Châu- Trọng Thủy và bi kịch tình yêu tan vỡ. b/ Trọng Thủy: + Tên gián điệp đội lốt phò mã + Lợi dụng sự ngây thơ của MC→ đánh tráo nỏ thần → trực tiếp gây ra bi kịch cho Âu Lạc và Mị Châu + Ân hận, giày vò trước cái chết của MC → tự kết liễu đời mình Vừa là kẻ thù, vừa là nạn nhân của cuộc chiến tranh phi nghĩa
19. TRUYỆN AN DƯƠNG VƯƠNG VÀ MỊ CHÂU TRỌNG THỦY 2. Nhân vật Mị Châu- Trọng Thủy và bi kịch tình yêu tan vỡ. c/ Bi kịch tình yêu tan vỡ: - Làm tròn đạo lí vợ - Vừa muốn chiếm Âu Lạc. chồng, - Vừa muốn làm người chồng - Bỏ quên nhiệm vụ với chung thủy. đất nước dẫn đến kết → Mâu thuẫn không thể dung cục bi thảm cho chính hòa mình. → Bi kịch của TT là bi kịch bị kẹt giữa tham vọng và tình yêu.
20. TRUYỆN AN DƯƠNG VƯƠNG VÀ MỊ CHÂU TRỌNG THỦY * Chi tiết ngọc trai - giếng nước: - Về nghệ thuật: có giá trị thẩm mỹ cao. - Về tổ chức cốt truyện: là tình tiết đắt giá, thể hiện sự kết thúc hợp lí và lòng nhân ái, bao dung của nhân dân đối với MC-TT: + Chứng minh cho tấm lòng trinh bạch của Mị Châu. + Sự hóa giải mối tình - thù giữa Mị Châu và Trọng Thủy.