Sáng kiến kinh nghiệm Ứng dụng công nghệ thông tin trong soạn giảng trong việc dạy học bộ môn Sinh học 8

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Ứng dụng công nghệ thông tin trong soạn giảng trong việc dạy học bộ môn Sinh học 8

1. A.PHẦN MỞ ĐẦU I. Bối cảnh của đề tài. Hưởng ứng phong trào ứng dụng công nghệ thông tin để nâng cao chất lượng dạy học. Kể từ khi mới vào ngành ( năm 2012) tôi đã không ngừng học hỏi các phần mềm dạy học tiên tiến trên thế giới, tuy nhiên phải đến năm 2020 sau khi tình cờ phát hiện phần mềm MoZaBook tôi đã hoàn toàn bị chinh phục. Kể từ đó tôi bắt đầu nghiên cứu về phần mềm MoZaBook. Tại thời điểm này, phần mềm MoZaBook đã được ứng dụng tại hơn 50 quốc gia phát triển như: Đức, Pháp, Hoa Kỳ, Hà Lan .nhưng mới xuất hiện tại Việt Nam được hai năm. Ngay khi xuất hiện tại Việt Nam phần mềm được các thầy cô hưởng ứng nhiệt tình. Nhiều trường học đã cử giáo viên tập huấn phần mềm và ứng dụng vào dạy học. Lí do là phần mềm MozaBook là phần mềm soạn bài giảng và dạy học 3D tiên tiến của tập đoàn giáo dục Mozaik đến từ Hungary. Đây là phần mềm giúp cải thiện hầu như tất cả các công việc giảng dạy và học tập của giáo viên và học sinh như là: Soạn bài giảng, dạy học, giao bài tập, kiểm tra và đánh giá năng lực học sinh, . Điểm nổi bật nhất của MozaBook đó là những cảnh 3D, video thực tế; âm thanh, cùng hàng ngàn công cụ và trò chơi bổ ích. Ứng dụng tích hợp trên web, có thể học ngay trên điện thoại, Ipad, tablet, . và ở bất kì đâu. Sử dụng MozaBook giáo viên có thể dễ dàng kiểm soát toàn bộ quá trình từ chuẩn bị bài, giảng dạy tới theo dõi, giao bài tập và đánh giá năng lực của học sinh. Ngoài ra, MozaBook còn cung cấp cho giáo viên những công cụ giảng bài tiện lợi, các học liệu minh họa kiến thức sống động để khơi gợi sự thích thú, tìm tòi cho học sinh. Từ thực tiễn dạy học môn sinh học 8, Tôi nhận thấy kiến thức sinh học 8 hay nhưng tương đối khó. Nếu giáo viên không biết cách truyền đạt sẽ gây sự chán nản cho học sinh. Đặc biệt chương trình sinh học 8 chủ yếu mô tả về cấu tạo cơ thể người nên cần nhiều hình ảnh 3D để học sinh có thể nhìn rõ cấu tạo cơ thể người một cách trực quan và sinh động nhất. Khi tôi ứng dụng Phần mềm vào dạy học, tôi thấy học sinh vô cùng thích thú và hiểu bài hơn. Qua kinh nghiệm dạy học tôi viết SKKN nhằm mục đích chia sẻ với các đồng nghiệp đang 1
2. giảng dạy môn sinh học một phần mềm mới, một phương pháp mới trong dạy học sinh học. II. Lí do chọn đề tài: Trong quá trình đổi mới Giáo dục các thầy cô phải không ngừng học hỏi, tìm tòi và tiếp cận các công nghệ mới để tạo ra các sản phẩm giáo dục nâng cao tính hiệu quả của việc dạy và học. Giáo dục số đang là một xu hướng được ngành giáo dục quan tâm. Và việc tạo ra các học liệu số đó chính là một trong những mục tiêu hàng đầu. Căn cứ Thông tư 21 của Bộ GD&ĐT quy định về việc ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động bồi dưỡng, tập huấn qua mạng Internet cho giáo viên, nhân viên và cán bộ quản lý giáo dục do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành thì học liệu số (hay học liệu điện tử) được quy định là tập hợp các phương tiện điện tử phục vụ dạy và học, bao gồm: Giáo trình điện tử, sách giáo khoa điện tử, tài liệu tham khảo điện tử, bài kiểm tra đánh giá điện tử, bản trình chiếu, bảng dữ liệu, các tệp âm thanh, hình ảnh, video, bài giảng điện tử, phần mềm dạy học, thí nghiệm mô phỏng và các học liệu được số hóa khác. MozaBook chính là một nền tảng dạy và học thông minh trong thời đại Giáo dục số mà hiện này nhiều quốc gia trên thế giới đã lựa chọn. Do đó tôi chọn đề tài này là muốn chia sẻ với các thầy cô đang giảng dạy môn sinh học những nghiên cứu mới, những kinh nghiệm mà tôi đã tích lũy được về việc ứng dụng MozaBook trong việc dạy học của mình. Qua SKKN này hi vọng các thầy cô đang giảng dạy môn sinh học cấp THCS sẽ được nâng cao hơn nữa khả năng vận dụng MozaBook vào công tác giảng dạy của mình. III. Phạm vi đối tượng nghiên cứu. 1.Phạm vi nghiên cứu - Cung cấp cho người sử dụng các kiến thức cơ bản để soạn giáo án điện tử bằng phần mềm MoZaBook - Cách sử dụng hình ảnh 3D để dạy học bài: “ Tim và mạch máu” trong chương trình sinh học 8 2
3. 2.Đối tượng nghiên cứu a.Đối tượng nghiên cứu -Ứng dụng phần mềm MozaBook trong việc dạy học sinh học 8 b.Khách thể nghiên cứu - Học sinh lớp 8 tại trường THCS Hồng Tân - Giáo viên đang giảng dạy bộ môn sinh học cấp THCS IV. Mục đích nghiên cứu. - Giúp giáo viên thấy được việc ứng dụng phần mềm MozaBook trong mỗi bài giảng sẽ tiết kiệm và tận dụng thời gian để khai thác bài dạy sâu hơn, triệt để hơn. Và giúp học sinh có thể nghe và “nhìn” thấy những kiến thức mà giáo viên đang nói, từ đó có cách nhìn trực quan hơn, tiếp thu kiến thức nhanh hơn. - Giúp các thầy cô đang giảng dạy môn sinh học cấp THCS sẽ được nâng cao hơn nữa khả năng vận dụng MozaBook vào công tác giảng dạy của mình. - SKKN viết ra cũng nhằm mục đích chia sẻ với các thầy cô đang giảng dạy môn sinh học những nghiên cứu mới, những kinh nghiệm mà tôi đã tích lũy được về việc ứng dụng MozaBook trong việc dạy học của mình V. Đổi mới trong kết quả nghiên cứu. Hiện nay đa số giáo viên đều đang sử dụng phần mêm Powerpoint để soạn giảng, tuy nhiên phần mềm Powerpoint chỉ thiên về trình chiếu nên hiệu quả chưa cao, chưa kích thích được sự hứng thú của học sinh. Phần mềm MozaBook không thiên về trình chiếu mà tập trung vào tương tác với học sinh nên học sinh rất hứng thú học. Phần mềm MozaBook là phần mềm mới xuất hiện ở Việt Nam nên chưa được nhiều thầy cô biết đến do đó cũng chưa có nhiều đề tài nghiên cứu về phần mềm này. SKKN này do chính tôi tự nghiên cứu chắc chắn sẽ góp phần đổi mới phương pháp cũng như nâng cao hiệu quả dạy và học, kích thích được sự hứng thú của học sinh. 3
4. B. NỘI DUNG I. Cơ sở lí luận. 1. Cơ sở lí luận. Thế kỉ XXI, thế kỉ của sự phát triển mạnh mẽ khoa học và công nghệ. Yêu cầu mới của sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước đòi hỏi con người không ngừng cải tiến để không bị tụt hậu trên con đường tiến lên CNXH. Giáo dục phải đào tạo nên những con người mới thông minh, sáng tạo. Để đạt được mục tiêu đó, hiện nay việc đổi mới chương trình và phương pháp dạy học ở các trường phổ thông đã và đang được quan tâm lớn. Trong định hướng về phương pháp, và thiết bị dạy học sinh học Bộ Giáo Dục chỉ rõ: “ Cần xây dựng những băng hình đĩa CD, phần mềm máy tính tạo thuận lợi cho giáo viên giảng dạy những cấu trúc, quá trình sống ở cấp tế bào, phân tử và cấp trên cơ thể” Trích SGV sinh học Ban KHXH&NV NXBGD _2003 “ Sinh học là môn khoa học thực nghiệm, phương pháp dạy học gắn bó chặt chẽ với thiết bị dạy học, do đó dạy sinh học không thể thiếu các phương tiện trực quan như mô hình, tranh vẽ, mẫu vật, phim ảnh..” Trích sách GVSH bộ sách KHTN nhà xuất bản Giáo Dục 2003 Như vậy một trong những phương hướng để đổi mới phương pháp dạy học là tăng cường sử dụng các thiết bị, phần mềm dạy học hiện đại. 2. Cơ sở thực tiễn: - Thực trạng tại đơn vị Từ năm học 2013 đến nay, tôi luôn được phân công giảng dạy môn sinh học lớp 8. Qua thực tế giảng dạy, tôi nhận thấy đa số các em cho rằng môn sinh là một môn học phụ, nhiều em chưa có sự yêu thích môn học; một số em chưa có sự tự giác học tập, kĩ năng thực hành, kĩ năng hoạt động nhóm còn chưa tốt. Đặc biệt trong chương trình Sinh học 8 khi nghiên cứu về cơ thể người các em gặp rất nhiều khó khăn và vướng mắc, khi giải thích các hiện tượng còn rời rạc, chưa chặt chẽ. 4
5. Kết quả khảo sát chất lượng đầu năm của môn sinh còn thấp. Điểm 9-10 Điểm 7-8 Điểm 5-6 Điểm 2-4 Điểm 0-1 SL % SL % SL % SL % SL % 4 13,79% 4 13,79 % 16 55,17 % 5 17,25% 0 0% - Hiện nay đa số giáo viên đều đã quá quen sử dụng Powerpoint để soạn, PM này chỉ có ưu điểm về mặt trình diễn chứ chưa thể khai thác hết các tiềm năng sẵn có của CNTT. Hơn nữa là trong tiết dạy còn quá lạm dụng vào các hiệu ứng bay nhảy và màu sắc sặc sở khi trình diễn bằng Powerpoint. - Phòng GD & ĐT Lộc Hà đã trang bị Phòng học thông minh đến hầu hết các trường trong địa bàn huyện, đặc biệt khối THCS đạt tỷ lệ 100% trường có phòng học thông minh. Đặc biệt trường THCS Hồng Tân 100% lớp học đã được lắp ti vi và hệ thống mạng lan. Trong tương lai không xa trường sẽ có hệ thống màn hình tương tác phục vụ dạy học. - Từ thực tiễn trên tôi thấy cần phải cụ thể hóa một số PM mang tính ưu việt hơn để phục vụ tốt cho việc đổi mới PPDH và khai thác hết các tiềm năng của CNTT. Phần mềm MozaBook kết hợp với màn hình tương tác ( nếu đủ điều kiện ) là một trong những giải pháp tuyệt vời cho một tiết dạy có ứng dụng CNTT và khắc phục được những hạn chế khi soạn bài giảng điện tử. II. Thực trạng vấn đề 1. Thuận Lợi Được sự quan tâm của lãnh đạo nhà trường đối với việc ứng dụng công nghệ thông tin trong đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm nâng cao chất lượng giáo dục. Đa số giáo viên đã ý thức được vai trò của việc ứng dụng công nghệ thông tin cũng như ứng dụng các phần mềm trong việc đổi mới phương pháp giảng dạy. 5
6. Toàn bộ lớp học được trang bị máy chiếu và tivi. Nhà trường đã nối mạng Internet và phủ sóng wifi toàn trường để giáo viên khai thác thông tin, tài liệu nhằm phục vụ cho việc giảng dạy ngày một tốt hơn. Ngoài ra, nhà trường còn được cấp latop để cho giáo viên mượn phục vụ công việc. Tất cả giáo viên đều biết ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học. 2. Khó khăn - 100% lớp học được trang bị máy chiếu và tivi, nhưng hiện tại các máy chiếu đã cũ, hình ảnh khá mờ. -Phần lớn các giáo viên ngại sử dụng phần mềm vì cho rằng mất nhiều thời gian để chuẩn bị một bài giảng. Việc thực hiện bài giảng một cách công phu bằng các dẫn chứng sống động trên màn hình máy tính là một điều không phải dễ dàng với nhiều giáo viên. - Ngoài kiến thức chuyên môn, để sử dụng được phần mềm trong dạy học, giáo viên cần phải trang bị được cho mình những kiến thức căn bản về tin học, sử dụng thành thạo phần mềm dạy học, biết khai thác tài liệu phục vụ giảng dạy từ nhiều nguồn khác nhau như sưu tầm trên Internet, từ các sách tham khảo Công việc này đòi hỏi giáo viên phải có niềm đam mê thật sự với công việc, sự sáng tạo, sự nhạy bén, tính thẩm mỹ để săn tìm tư liệu từ nhiều nguồn. Trong khi trình độ sử dụng máy vi tính, sử dụng các phần mềm tiện ích và khai thác thông tin từ mạng Internet của đa số giáo viên còn hạn chế thì đây cũng là một trở ngại không nhỏ đến việc dạy học. - Đa số giáo viên chưa nắm được kiến thức cơ bản về sử dụng phần mềm MozaBook, chưa chủ động ứng dụng trong giảng dạy và do đã quen với phần mềm trình chiếu Poweroint nên ngại thay đổi, không muốn sử dụng phần mềm MozaBook. - Phần mềm MozaBook là phần mềm mất phí (890.000 đ/ 1 năm) nên một số giáo viên không muốn đầu tư vào việc dạy. Chính vì những khó khăn trên mà việc sử dụng phần mềm MozaBook trong dạy học trên địa bàn huyện nói chung và trong trường nói riêng còn rất hạn chế. 6
7. Việc đa số giáo viên sử dụng thành thạo các phần mềm để dạy học là một mục tiêu mà cần phải một thời gian nữa mới có thể đạt được III. Các biện pháp tiến hành giải quyết vấn đề. 1. Giới thiệu nội dung giải pháp. Nội dung SKKN này không đề cập đến những vấn đề cơ bản của MozaBook như tìm hiểu về giao diện, các công cụ cơ bản, cách cài đặt phần mềm .Các vấn đề này các thầy cô có thể tự tìm hiểu và nghiên cứu trong các giáo trình của MozaBook. Mục đích của SKKN này là chia sẻ các kinh nghiệm mà tôi đã tích lũy được trong thời gian qua. Hi vọng với những kinh nghiệm tôi tích lũy được sẽ giúp thầy cô có thêm công cụ mạnh phục vụ cho công tác dạy học của mình. 2. Các giải pháp giải quyết vấn đề. Vấn đề 1: Giới thiệu về phần mềm Mozabook. Phần mềm Mozabook là phần mềm soạn bài giảng và dạy học 3D tiên tiến của tập đoàn giáo dục Mozaik đến từ Hunggary. Hiện đang được ứng dụng trên 50 quốc gia phát triển như: Anh, Mỹ, Đức, Nhật Bản, Hà Lan ..Nội dung của Mozabook phù hợp với chương trình giáo dục phổ thông mới, bao gồm các chủ đề: Toán, lí, hóa, sinh, sử, địa Điểm nổi bật nhất của Mozabook là các cảnh 3D, video thực tế, âm thanh, hình ảnh sinh động mô tả thực tế nội dung bài học khiến học sinh thích thú, hiểu và nhớ bài tốt hơn. MoZabook còn được tích hợp phòng thí nghiệm ảo, cho phép học sinh thực hành, thực nghiệm các thí nghiểm ảo để hiểu rõ nguyên lí, nguyên nhân sự việc, biết vận dụng lí thuyết vào đời sóng thực tế giúp học sinh tăng sự chủ động, tự tin hơn trong cuộc sống. Ngoài ra Mozabook còn có chức năng tương tác với học sinh trên lớp, chức năng giao bài tập về nhà, tự động chấm điểm, thống kê và đánh giá kết quả của học sinh rất nhanh một cách rõ ràng chính xác. Mozabook còn tích hợp các công cụ trò chơi giúp học sinh hứng thú hơn trong việc học. Đây được xem là phần mềm giúp cải thiện và hỗ trợ tối đa các công việc giảng dạy, học tập của giáo 7
8. viên và học sinh đáp ứng nhu cầu đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng mới Vấn đề 2: Ứng dụng MozaBook để soạn giáo án điện tử Bước 1: Cài đặt phần mềm MozaBook Phần mềm mozabook chỉ sử dụng tốt đối với máy tính cài Window 8 và Widow 10, Nếu sử dụng Window 7 thì hay bị lỗi. Do đó trước khi cài đặt phần mềm thì máy tính của thầy cô phải đảm bảo các điều kiện sau: HĐH: Microsoft window 8 trở lên Dung lượng ổ đĩa trống 2GB RAM: 4 GB CPU: Intel Pentium 4 trở lên, AMD Athlon trở lên Độ phân giải màn hình: Tối thiểu. 1024 x768 Link tải phần mềm: Bước 2: Tạo tài khoản Mozawed Tài khoản mozaweb là tài khoản người dùng trực tuyến cho phép bạn truy cập nội dung tương tác của thư viện phương tiện trong mozabook (cảnh 3D, video, âm thanh, hình ảnh và bài tập tương tác) và chia sẻ nội dung của bạn được tạo trên nhiều máy tính. Bạn có thể sử dụng tài khoản của mình để đăng nhập vào mozaweb, nơi bạn có thể truy cập sách giáo khoa kỹ thuật số và nội dung tương tác trực tuyến mà không cần sử dụng mozabook. Link hướng dẫn tạo tài khoản Mozawed: Bước 3: Tạo tài khoản nội bộ Mozabook cho phép nhiều người sử dụng phần mềm trên cùng máy tính ( ví dụ: một số giáo viên trong một lớp học). Các nội dung được tạo trong phần mềm sẽ được lưu vào tài khoản người dùng nội bộ đang hoạt động, do đó chúng sẽ chỉ hiển thị cho người dùng cụ thể. Do đó để có thể sử dụng mozabook trên máy tính của bạn, bạn cần tạo một tài khoản người dùng nội bộ. Sử dụng để 8
9. đăng nhập khi bạn bắt đầu chương trình và tạo sách bài tập của riêng bạn, lưu các thay đổi bạn đã thực hiện cho các ấn phẩm, tùy chỉnh giao diện người dùng. Mẹo:Nếu bạn sử dụng mozabook trên nhiều máy tính, sẽ rất hữu ích khi liên kết người dùng nội bộ của bạn với một tài khoản mozaweb để bạn có thể xem cùng một nội dung trên mỗi máy tính. Bước 4: Đăng nhập Bắt đầu sử dụng mozabook Đăng nhập Chọn ngôn ngữ bạn muốn sử dụng trong mozabook và thay đổi hệ số thu phóng để vừa với màn hình trên thiết bị của bạn nếu cần. Chọn hình đại diện của bạn và nhập mật khẩu của bạn. Bạn có thể chọn một ấn phẩm để mở. Bạn có thể tạo một cuốn sách bài tập mới. Link hướng dẫn đăng nhập: Bước 5: Tạo sách bài tập mới ( tạo bài giảng điện tử mới) Sau khi mở sách bài tập mới thầy cô có thể sử dụng các thanh công cụ trên MozaBook để soạn bài giảng theo ý mình. Kinh nghiệm để soạn nhanh: Bạn có thể chèn các bài giảng giảng Powerpoint có sẵn sau đó chỉnh sửa thêm để tạo bài giảng theo ý mình trên MozaBook Link hướng dẫn cách chèn Powerpoint vào MozaBook: Lưu ý: Để nhập được Powerpoit vào phần mềm thì Powerpoint phải ở dạng “ .pptx”. Đối với bài giảng Powerpoint có định dạng “ppt” thì thầy cô phải chuyển sang dạng “pptx” trước khi nhập. Bước 6: Lưu bài giảng điện tử Lưu tệp PPT dưới dạng sách bài tập mozabook. Các tệp PPT đã nhập có thể được lưu dưới dạng sách bài tập. Đặt tên cho nó, thêm một hình ảnh bìa, chọn một chủ đề và lớp và cung cấp một số chi tiết liên quan đến nội dung. Sau đó, bạn sẽ tìm thấy tệp PPT trong số các ấn phẩm có thể mở của bạn. Vấn đề 3: Sử dụng phần mềm Mozabook để dạy bài 17 : Tim và mạch máu ( sinh học 8) 9
10. Bài 17: TIM VÀ MẠCH MÁU I. MỤC TIÊU: Sau bài học này, học sinh cần đạt: 1. Kiến thức: - HS chỉ ra được vị trí,hình dạng, cấu tạo ngoài và trong của tim. - Phân biệt được các loại mạch máu. - HS trình bày được đặc điểm của các pha trong chu kỳ co dãn của tim. 2. Năng lực: Phát triển năng lực chung và năng lực chuyên biệt Năng lực chung Năng lực chuyên biệt - Năng lực phát hiện vấn đề - Năng lực thực nghiệm - Năng lực giao tiếp - Năng lực nghiên cứu khoa học - Năng lực tự học - Năng lực sử dụng CNTT 3. Phẩm chất: Giúp hs rèn luyện bản thân phát triển các phẩm chất tốt đẹp: yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm. II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU - Tivi ( tivi có màn hình cảm ứng thì càng tốt). - Phiếu học tập. III.TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP Hoạt động 1: Khởi động -Gv đố vui: Con gì đập thì sống mà không đập thì chết? - Hs: Con Tim - GV: Vậy vì sao trái tim đập thì sống, không đập thì chết. Trái tim có cấu tạo như thế nào, hoạt động ra sao, chúng ta sẽ được tìm hiểu ở bài hôm nay. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức. I.Cấu tạo của tim. - GV mở hình ảnh 3D về quả tim. 10
11. Nếu giáo viên dạy bằng bảng tương tác hoặc tivi có màn hình cảm ứng thì giáo viên có thể dùng tay chỉ và giảng dạy chi tiết trên màn hình. Dùng tay phóng to thu nhỏ hình ảnh, hoặc di chuyển hình ảnh theo nhiều chiều ( phía trước, phía sau, phía trên, phía dưới....) để học sinh có cái nhìn trực quan, sinh động nhất. Nếu giáo viên chỉ dạy bằng tivi hoặc máy chiếu thông thường thì có thể dùng chuột để điều chỉnh bài dạy. B1: GV ấn vào ô “Vị trí của tim”trên ảnh 3D. Khi đó sẽ có hình ảnh cụ thể về vị trí của tim. GV xoay ảnh theo các hướng để cho hs thấy rõ đc vị trí của tim. GV hỏi: tim nằm ở vị trí nào? HS trả lời: Nằm trong khoang ngực, giữa 2 lá phổi. B2: Gv ấn vào ô “Tim” trên ảnh 3D. Khi đó ảnh về cấu tạo ngoài của tim xuất hiện. GV xoay ảnh theo các hướng để cho hs thấy rõ được cấu tạo ngoài của tim. GV hỏi: Tim có hình dạng như thế nào? HS: Hình chóp đỉnh quay xuống dưới, đỉnh hơi chếch về bên trái. 11
12. Gv hỏi: Các em quan sát trên hình ảnh 3D thì thấy phần nào của tim ( đỉnh hay đáy) đập mạnh nhất? Hs dễ dàng trả lời : phần đỉnh tim đập mạnh nhất. GV: Do đỉnh tim đập mạnh nhất mà đỉnh tim lại hơi chếch về bên trái nên khi nghe nhịp tim của người khác chúng ta thường áp tai vào bên trái. GV chỉ cho hS thấy xung quanh tim có hệ thống mạch máu dày đặc. Trong đó gv nhắc hs lưu ý về động mạch vành. Gv nêu vai trò của động mạch vành, các bệnh liên quan đến mạch vành và hâụ quả của bệnh. B3. GV ấn vào ô “Cấu trúc của tim” trên ảnh 3D. Khi đó ảnh cấu tạo trong của tim xuất hiện. GV hỏi: Tim người có mấy ngăn? Thành tâm nào dày nhất? Thành tâm nào mỏng nhất? HS trả lời: Tim có 4 ngăn. Thành tâm nhĩ phải mỏng nhất, thành tâm thất trái dày nhất. B4: Gv ấn vào ô “Chức năng của tim” trên ảnh 3D. Khi đó ảnh động về sự di chuyển của máu xuất hiện. 12
13. GV hỏi: Tâm nhĩ co máu tống đi đâu? Tâm thất co máu tống đi đâu? Hs trả lời: Tâm nhĩ co máu đổ xuống tâm thất. Tâm thất co máu đổ lên động mạch Gv: Như vậy khi tim có bóp máu chỉ chảy theo một chiều nhất định từ: tâm nhĩ tâm thất Động mạch Vậy cấu tạo tim như thế nào để đảm bảo máu chỉ chảy theo một chiều? B4:Gv ấn vào ô “Các van tim” trên ảnh 3D. Khi đó ảnh của các van tim xuất hiện. Gv: Do giữa các ngăn tim có hệ thống van nên máu chỉ chảy theo một chiều nhất định. GV: Van giữa tâm nhĩ và tâm thất là van 2 lá và van 3 lá ( gọi là van nhĩ thất) Van giữa tâm thất và động mạch gọi là van bán nguyệt ( van thất động). 13
14. Tiểu kết ( nội dung ghi bảng): - Vị trí: Tim nằm trong lồng ngực, giữa hai lá phổi. - Hình dạng: Hình chóp, đỉnh quay xuống dưới, hơi chếch về bên trái. - Cấu tạo ngoài: + Xung quanh tim có hệ thống mạch máu dày đặc. + Có động mạch vành là mạch máu duy nhất dẫn máu đi nuôi tim. -Cấu tạo trong: + Tim được cấu tạo từ mô cơ tim và mô liên kết. + Tim có 4 ngăn ( 2 tâm thất, 2 tâm nhĩ ) + Thành cơ tâm thất trái dày nhất thành cơ tâm nhĩ phải mỏng nhất. +Giữa tâm nhĩ và tâm thất có van nhĩ thất. Giữa tâm thất và động mạch có van thất động. Các van giúp máu chảy theo một chiều. II. Các loại mạch máu. B1:GV yêu cầu hs quan sát hình 17.3 sgk. Hoạt động nhóm hoàn thành phiếu học tập ( thời gian 5 phút). Phiếu học tập: Điền từ thích hơp vào chỗ trống Loại mạch Cấu tạo Chức năng Động mạch -Thành mạch ..............có cấu Dẫn máu từ tim đến các tạo gồm 3 lớp: cơ quan với vận tốc và áp - Lòng mạch............ lực.......... Mao mạch -Thành mỏng chỉ có cấu tạo Tạo điều kiện cho quá gồm............. trình............... - Phân nhiều nhánh nhỏ. Tĩnh mạch -Thành mạch cũng có cấu tạo 3 Dẫn máu về tim với vận lớp như động mạch tốc và áp lực...... nhưng.......... hơn - Lòng mạch..... -Có........ một chiều ở những nơi máu chảy ngược hướng trọng lực 14
15. HS: Hoạt động nhóm. Đại diện trả lời. Gv: nhận xét, chiếu đáp án đúng. Loại mạch Cấu tạo Chức năng Động mạch -Thành mạch dày có cấu tạo gồm Dẫn máu từ tim đến các 3 lớp: cơ quan với vận tốc và - Lòng mạch hẹp. áp lực lớn. Mao mạch -Thành mỏng chỉ có cấu tạo gồm Tạo điều kiện cho quá một lớp tế bào trình trao đổi chất - Phân nhiều nhánh nhỏ. Tĩnh mạch -Thành mạch cũng có cấu tạo 3 Dẫn máu về tim với vận lớp như động mạch nhưng mỏng tốc và áp lực nhỏ. hơn. - Lòng mạch rộng. -Có van một chiều ở những nơi máu chảy ngược hướng trọng lực. B2: Gv mở ảnh 3D về cấu tạo mạch máu. Phân tích củng cố lại kiến thức trên hình. 15
16. - Gv ấn vào nút “ Các loại mạch máu” trên ảnh 3D. Khi đó ảnh 3D về các loại mạch máu xuất hiện. G phân tích trên ảnh 3D: Có 3 loại mạch máu: động mạch, mao mạch , tĩnh mạch. GV lưu ý: Không phải động mạch nào cũng mang máu đỏ tươi, tĩnh mạch nào cũng mang máu đỏ thẩm. -Gv ấn vào nút “ Lưu lượng máu , Khi đó ảnh động 3D sẽ xuất hiện. 16
17. GV: Tốc độ máu chảy ở động mạch lớn nhất, ở mao mạch thấp nhất. Gv lưu ý hs chú ý nơi thành động mạch thường co dãn liên tục khi máu chảy qua. GV: Vậy cấu tạo của các loại mạch phù hợp với chức năng dẫn truyền máu như thế nào. Ta cùng đi quan sát cấu tạo của các loại mạch. - Gv ấn vào nút “ Cấu trúc của mạch máu”, khi đó ảnh về cấu trúc của mạch máu xuất hiện. GV vừa phân tích cấu tạo của các loại mạch vừa xoay ảnh theo nhiều hướng để hs thấy rõ cấu tạo của các loại mạch. GV lưu ý: Ở tĩnh mạch ( nơi dẫn máu ngược chiều trọng lưc) có hệ thống van giúp máu chảy theo một chiều. - Gv ấn vào nút “Van tĩnh mạch” trên ảnh 3D. Khi đó ảnh động về cơ chế hoạt động của van xuất hiện. GV phân tích trên hình để giúp hs thấy rõ được chức năng của van tĩnh mạch là ngăn không cho máu chảy ngược trở lại theo hướng trọng lực. 17
18. Tiểu kết: Nội dung:( phiếu học tập) III. Chu Kì co dãn của tim B1: Gv chiếu hình ảnh chu kì co dãn của tim. Yêu cầu hs hoạt động cặp đôi trả lời các câu hỏi: - Cho biết 1 chu kì co dãn của tim gồm mấy pha? - Thời gian và đặc điểm của mỗi pha ? - GV tổng thời gian của 1 chu kì là 0,8 s . Vậy TN được nghỉ bao nhiêu giây? TT nghỉ bao nhiêu giây? Tim hoàn toàn nghỉ ngơi bao nhiêu giây? - GV : 1 chu kì co dãn của tim bằng 0,8s trung bình ở người trưởng thành mỗi phút có khoảng 60/0,8 = 75 nhịp tim. Vậy nếu số nhịp tim quá thấp hoặc quá cao đều dẫn đến tình trạng bệnh lí. - GV hỏi: Trong 1 chu kì hoạt động của tim qua các pha cơ tim đã có thời gian nghỉ chưa? - HS trả lời. - GV nhận xét và chốt kiến thức: Cơ tim đã có thời gian nghỉ ngơi và được phục hồi nhờ o2 và dinh dưỡng do máu mang tới nên tim làm việc suốt đời mà không biết mệt. Tiểu kết: - Tim co bóp theo chu kì . Mỗi chu kì gồm 3 pha (0,8 s): - Pha nhĩ co(0,1s ): Đẩy máu từ tâm nhĩ xuống tâm thất ; nghỉ 0,7 s. - Pha thất co( 0,3s ): Đẩy máu từ TT vào động mạch ; nghỉ 0,5s 18
19. - Pha dãn chung: Tim nghỉ ngơi hoàn toàn 0,4s. Hoạt động 3: Luyện tập Gv tạo ra bài tập ghi nhãn từ hình ảnh 3D của quả tim. GV mở bài tập ra, Yêu cầu hs lên hoàn thành bài tập dán nhãn. Nếu gv dạy bằng bảng tương tác hoặc tivi cảm ứng thì cho hs lên dùng tay kéo thả trên tivi hoặc bảng tương tác. Nếu gv dùng máy chiếu hoặc tivi thường thì cho HS dùng chuột làm trên máy tính. - Gv tiếp tục cho hs luyện tập bằng cách cho hs chơi trò chơi: Chiếc nón kì diệu. - Gv phổ biến luật chơi: Lớp chia thành 3 đội chơi (đội đỏ, đội xanh dương, đội xanh lá cây). Mỗi đội chơi được phép sử dụng lần lượt vòng quay. Đội chơi trả lời đúng: nếu mũi tên dừng lại ở ô bao nhiêu điểm thì đội chơi sẽ dành được bấy nhiêu điểm, nếu mũi tên dừng lại ở ô chú hề đội chơi sẽ được một phần quà. Đội chơi nào trả lời sai hoặc quay vào ô hình quả bom thì nhường lượt chơi lại cho đội kế tiếp. 19
20. Hoạt động 4: Vận dụng GV đặt câu hỏi yêu cầu hs hoạt động cặp đôi trả lời câu hỏi: - Vì sao tim đập suốt đời mà không mệt mỏi? - Cách phòng tránh bệnh mạch vành? - Thử tìm cách xác định động mạch và tĩnh mạch trên cổ tay của mình và nêu ra những dấu hiệu để nhận biết chúng. IV: Hiệu quả mang lại của sáng kiến Qua thực tiễn dạy học tại trường THCS Hồng Tân cũng như trường THCS Nghèn, tôi nhận thấy việc ứng dụng phần mềm Mozabook vào dạy học đã mang lại nhiều hiệu quả tích cực: + Học sinh hiểu rõ nội dung bài mới và làm được tất cả các bài tập có liên quan. + Các em hứng thú, say mê và bị cuốn hút bởi từng nội dung kiến thức bài học. Từ chỗ nhiều em không thích học môn Sinh nay đã trở thành những học sinh rất ham mê học Sinh, các em hào hứng tham gia mọi tiết học, bài học và vì thế hiệu quả giờ giảng không ngừng được nâng lên. + Các giờ dạy của tôi theo phương pháp này đã được các đồng nghiệp dự giờ đánh giá cao. - Ý kiến của học sinh về hứng thú học tập môn Sinh học học lớp 8A: 20