Giáo án Ngữ Văn Lớp 9 - Tiết 1 đến 5 - Năm học 2022-2023 - Đặng Công Chính

Nội dung tài liệu: Giáo án Ngữ Văn Lớp 9 - Tiết 1 đến 5 - Năm học 2022-2023 - Đặng Công Chính

1. Kế hoạch bài dạy Ngữ văn 9 Năm học 2022 – 2023 Ngày soạn: 06/9/2022 Ngày dạy: 07 /9/2022 Tiết 1: Bài 1: PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH I. Mục tiêu: Qua bài học, HS có thể: 1. Kiến thức: - Biết được những nét đẹp của phong cách Hồ Chí Minh trong đời sống - Hiểu ý nghĩa của phong cách HCM trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. - Nắm được đặc điểm của kiểu bài nghị luận xã hội qua một đoạn văn cụ thể. 2. Phẩm chất - Chăm chỉ học tập, rèn luyện theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, yêu quê hương đất nước, sống trung thực giản dị và khiêm tốn. 3. Năng lực: - Rèn kỹ năng đọc hiểu văn bản nhật dụng theo phương thức nghị luận - Phát triển năng lực cảm thụ văn học, năng lực ngôn ngữ, năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo, năng lực thẩm mĩ. II. Thiết bị dạy học và học liệu: + Văn - Văn: Văn bản '' Đức tính giản dị của Bác Hồ '' + Chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh, phim tài liệu về Bác. III. Tiến trình dạy học HĐ 1. Khởi động : - Ở những lớp học trước, em đã được học văn bản nào nói về vẻ đẹp trong đời sống và hoạt động CM của Chủ tịch Hồ Chí Minh? - HS nhắc lại một số văn bản viết về con người và cuộc đời hoạt động của Bác HĐ 2: Hình thành kiến thức mớí. Bác Hồ không những là nhà yêu nước, nhà cách mạng vĩ đại mà còn là một nhà văn hoá, nhà tư tưởng lớn. Điều đó được thể hiện trong phong cách sông của Người... Hoạt động của GV và HS Kiến thức cần đạt HĐ 1: Đọc và tìm hiểu chung I. Đọc và tìm hiểu chung. - GV: hướng dẫn cách đọc, đọc mẫu 1. Đọc một đoạn rồi gọi HS đọc tiếp. 2. Chú thích. - Học sinh dựa vào SGK để nêu được - Tác giả: Lê Anh Trà xuất xứ của văn bản. - Tác phẩm: Phong cách Hồ Chí Minh,cái vĩ - GV: nêu những từ ngữ khó rồi đại gắn với cái giản dị, trong “Hồ Chí hướng dẫn HS giải nghĩa. Minh và văn hoá Việt Nam” - HS hiểu được những từ ngữ khó. 3. Tìm bố cục: GV:Văn bản được trình bày gồm mấy - Phần 1: Từ đầu đến “rất hiện đại”. Sự hình phần? thành phong cách Hồ Chí Minh. - HS nêu theo sự chuẩn bị của mình. - Phần 2: phần còn lại. Nét đẹp trong lối - GV nhận xét, nêu phương án đúng sống của Người. HĐ 2: Hướng dẫn đọc - hiểu chi II. Đọc và tìm hiểu chi tiết. tiết văn bản 1. Đặc điểm phong cách Hồ Chí Minh - Gọi HS đọc phần 1 trong SGK ... Sau đó hỏi: - Tìm đường cứu nước: đi qua nhiều nước, GV: Đặng Công Chính 1 Trường THCS Thạch Kim
2. Kế hoạch bài dạy Ngữ văn 9 Năm học 2022 – 2023 - Con đường nào đã đưa Chủ tịch Hồ tiếp xúc với nhiều nền văn hoá... Chí Minh đến với tri thức văn hoá của nhân loại? - Theo hiểu biết của em, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng đi qua những nơi nào trên thế giới?... - Để sống, hòa nhập và hoạt động - Học ngoại ngữ (nói, viết thành thạo nhiều CM, Bác đã làm những gì? thứ tiếng nước ngoài: Pháp, Anh, Hoa, Nga) - GV: trong sự đa dạng và phong phú - Học hỏi, tìm hiểu qua công việc (làm của văn hóa, văn minh nhân loại như nhiều nghề khác nhau...) vậy, Bác đã tiếp thu như như thế nào? - Tiếp thu cái hay, cái đẹp; phê phán những hạn chế tiêu cực... Kết quả của quá trình đó là gì? => vốn hiểu biết rất sâu rộng đến mức uyên thâm về văn hoá nhân loại. Mặc dù có một vốn hiểu biết sâu rộng - Vẫn giữ được cái gốc văn hóa Việt Nam... về văn hóa nhân loại nhưng Người vẫn giữ được điều gì? - GV: Cả hai yêu tố đó đã nhào nặn => một nhân cách rất Việt Nam, một lối nên PCHCM. Vậy nét nổi bật trong sống rất bình dị, rất Việt Nam, rất phương phong cách Hồ Chí Minh là gì? Đông, nhưng cũng đồng thời rất mới, rất - HS thảo luận để nhận ra và nói lên hiện đại... được phong cách Hồ Chí Minh... - Nhận xét về những từ ngữ mà tác giả dùng để diễn tả phong cách Hồ - Những từ ngữ đối lập nhưng lại diễn tả sư Chí Minh? kết hợp hài hoà, thống nhất... - Để cho ta thấy rõ phong cách HCM, - Trình bày logic, dễ hiểu,...kèm theo những người viết đã dẫn luận thế nào? dẫn chứng và lập luận cụ thể,dễ hiểu... HĐ 3. Luyện tập và vận dụng 1. Luyện tập: + GV gọi 3 hs đọc lại toàn văn bản 1 lượt + GV hỏi: qua đọc và tìm hiểu VB, em hãy nói lên cảm nhận của mình về nét đẹp đặc trưng trong phong cách của Bác Hồ là gì? Đoạn nào trong VB nói lên điều đó? 2. Vận dụng: Từ nét đẹp trong PC HCM, em tiếp tục đọc những đoạn tiếp theo của VB để tìm được những biểu hiện đẹp của phong cách Hồ Chí Minh trong đời sống hàng ngày” qua phần trình bày của tác giả chuẩn bị cho tiết 2. GV: Đặng Công Chính 2 Trường THCS Thạch Kim
3. Kế hoạch bài dạy Ngữ văn 9 Năm học 2022 – 2023 Ngày soạn: 05/9/2022 Ngày dạy: 07/9/2022 Tiết 2: Bài 1: PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH I. Mục tiêu: Qua bài học, HS có thể: 1. Kiến thức: - Biết được những nét đẹp của phong cách Hồ Chí Minh trong đời sống - Hiểu ý nghĩa của phong cách HCM trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. - Nắm được đặc điểm của kiểu bài nghị luận xã hội qua một đoạn văn cụ thể. 2. Phẩm chất - Chăm chỉ học tập, rèn luyện theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, yêu quê hương đất nước, sống trung thực giản dị và khiêm tốn. 3. Năng lực: - Rèn kỹ năng đọc hiểu văn bản nhật dụng theo phương thức nghị luận - Phát triển năng lực cảm thụ văn học, năng lực ngôn ngữ, năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo, năng lực thẩm mĩ. II. Thiết bị dạy học và học liệu: + Văn - Văn: Văn bản '' Đức tính giản dị của Bác Hồ '' + Chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh, phim tài liệu về Bác. III. Tiến trình dạy học HĐ 1. Khởi động : GV chiếu một đoạn phim tài liệu về cuộc đời hoạt động của Bác - HS nhớ và nhắc lại được: ở Bác có một nhân cách rất Việt Nam, một lối sống rất bình dị, rất Việt Nam, rất phương Đông, nhưng cũng đồng thời rất mới, rất hiện đại... HĐ 2: Hình thành kiến thức mớí. Vậy phong cách Hồ Chí Minh được thể hiện như thế nào trong đời sống hàng ngày? Hoạt động của GV và HS Kiến thức cần đạt HĐ 1: Đọc và phân tích chi tiết. II. Đọc và phân tích chi tiết; - Gọi HS đọc bài đoạn từ “Lần đầu 2- Nét đẹp trong lối sống của người. tiên... đến hết. - Nơi ở: Nhà sàn nhỏ bằng gỗ cạnh ao như GV: Tác giả đã kể cho ta nghe về cảnh làng quê quen thuộc: "vẻn vẹn có vài cuộc sống thường ngày của Bác như phòng dùng để tiếp khách, họp Bộ Chính trị, thế nào? làm việc và ngủ"... (Gợi ý: Nơi ở, trang phục, ăn uống, - Trang phục: Quần áo bà ba nâu, áo trấn thủ, tài sản...) đôi dép lốp thô sơ. HS trình bày.... - Ăn uống: Cá kho, rau luộc, dưa ghém, cà muối, cháo hoa... - Tài sản: Chiếc vali con, vài vật kỷ niệm... - Em có nhận xét gì về lời kể của tác - Sự việc được kể và miêu tả rất cụ thể chi giả? tiết, ngôn ngữ trong sáng, gần gũi và gợi cảm Qua đó, em có nhận xét gì về cách xúc sống của Bác? => Sống giản dị đạm bạc HS nhận xét... - Cách sống ấy gợi ta nhớ đến các bậc hiền triết trong lịch sử như Nguyễn Trãi, Nguyễn GV: Đặng Công Chính 3 Trường THCS Thạch Kim
4. Kế hoạch bài dạy Ngữ văn 9 Năm học 2022 – 2023 Bỉnh Khiêm gắn với thú quê đạm bạc mà - Em thấy cách sống ấy có gì đặc biệt thanh cao. không? - Lối sống gần gũi với đồng bào, với nhân - Nhưng lại là đặc biệt và rất đáng dân lao động trân trọng, vì sao? - Bởi vì Bác là một vị Chủ tịch nước... - Học sinh thảo luận - trả lời: Nhưng chọn cho mình một cách giản dị mà thanh cao, đã trở thành một quan niệm thẩm - Sau khi học và biết được những nét mỹ “cái đẹp là sự giản dị tự nhiên". đẹp trong phong cách Hồ Chí Minh, => Hoà nhập với thế giới và khu vực nhưng các em có suy nghĩ gì? luôn bảo vệ, giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc. - Học sinh thảo luận theo nhóm - Một lối sống tiêu biểu đặc trưng cho văn cử đại diện trình bày... hóa và thuần phong mỹ tục Việt Nam... - Giáo viên nhận xét. - Tích hợp GD QPAN: Giới thiệu một số hình ảnh về Chủ tịch Hồ Chí Minh trong hoạt động CM và tình cảm của người đối với nhân dân hoặc kể một mẫu chuyện về Bác có tính giáo dục HS... HĐ 3. Gợi ý tổng kết bài học. III. Ghi nhớ: - Để truyền tải đến người đọc vẻ đẹp 1. Nghệ thuật: phong cách Hồ Chí Minh, tác giả đã - Kết hợp giữa thuyết minh, tự sự và bình luận chọn cách viết như thế nào? Nhờ đâu một cách tự nhiên, có cảm xúc... mà phong cách HCM được làm nổi - Sử dụng nhiều từ ngữ trang trọng, giọng văn bật và gợi tình cảm nơi người đọc? nhẹ nhàng, lập luận chặt chẽ... - HS nêu ý kiến... - Qua đó nêu cảm nhận của em về vẻ 2. Nội dung. đẹp trong phong cách Hồ Chí Minh - Vẻ đẹp phong cách Hồ Chí Minh là sự kết và suy nghĩ của bản thân về việc học hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, tập theo phong cách của Người? giữa tính dân tộc và tính quốc tế, giữa sự vĩ - HS nêu suy nghĩ của mình... đại và lối sống bình dị để tạo nên một nhân - GV liên hệ đến cuộc vận động học cách rất Việt Nam, rất phương Đông, nhưng tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, cũng đồng thời rất mới, rất hiện đại, phong cách Hồ Chí Minh hiện nay của TW Đảng... 4. Luyện tập. - Gv gọi 1 hs đọc lại toàn văn bản 1 lượt và gọi 1 em đọc phần ghi nhớ để nắm rõ và căn bản nhất phong cách Hồ Chí Minh là gì? 5. Vận dụng: - Đọc lại văn bản và hiểu rõ về phong cách Hồ Chí Minh, đặc biệt chú ý việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh hiện nay, liên hệ bản thân. - Sưu tầm những mẫu chuyện về Phong cách Hồ Chí Minh - Đọc trước bài “Các phương châm hội thoại” và tìm hiểu các ví dụ trong SGK. GV: Đặng Công Chính 4 Trường THCS Thạch Kim
5. Kế hoạch bài dạy Ngữ văn 9 Năm học 2022 – 2023 Ngày soạn: 6/9/2022 Ngày dạy: 8/9/2022 Tiết 3: CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI I. Mục tiêu: Qua bài học, HS có thể: 1. Kiến thức: - Nắm được nội dung phương châm về lượng và phương châm về chất. 2. Phẩm chất - Yêu nước, yêu văn hoá, ngôn ngữ tiếng Việt, có ý thức bảo tồn và phát huy giá trị tiếng Việt 3. Năng lực: - Biết vận dụng những phương châm hội thoại này vào giải quyết các bài tập tình huống và giao tiếp. - Phát triển năng lực ngôn ngữ, năng lực giao tiếp, biết sử dụng ngôn ngữ giao tiếp có văn hóa bằng cách tuân thủ phương châm hội thoại để đạt hiệu quả. II. Thiết bị dạy học và học liệu: - Phương tiện trình chiếu, bảng phụ và phiếu học tập III. Tổ chức hoạt động dạy học. HĐ 1. Khởi động. - GV giúp HS nhớ lại kiến thức cũ lớp 8 về hội thoại như các nội dung: Vai xã hội; Lượt lời trong hội thoại; Các hành động nói từ đó dẫn vào bài mới. HĐ 2. Hình thành kiến thức mới. Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức 1: Tìm hiểu Phương châm về lượng I. Phương châm về lượng. - GV treo bảng phụ ghi đoạn đối 1. Tìm hiểu ví dụ1: thoại, gọi HS đọc... - An: Cậu có biết bơi không? - GV gợi ý - Ba: Có chứ. ? Khi An hỏi "học bơi ở đâu" ? thì - An: Thế cậu học bơi ở đâu? điều mà An muốn biết là gì? - Ba: Dưới nước chứ còn đâu. Nhưng Ba trả lời "ở dưới nước" thì - An muốn hỏi: Một địa điểm cụ thể nào đó câu trả lời đó có đáp ứng điều mà An như bể bơi ... cần biết không? Vì sao? - Gợi ý: Bơi nghĩa là di chuyển trên - Câu trả của Ba không đủ nội dung đáp ứng mặt nước hoặc trong nước bằng cử điều mà An muốn hỏi vì trong nghĩa của " động của cơ thể. bơi" đã có " ở dưới nước" Vậy câu trả lời của Ba có bình thường => Không bình thường, vì thiếu thông tin cần không? Vì sao? thiết. => Ba vi phạm phương châm về lượng. - GV tiếp tục gọi HS đọc truyện cười: 2. Tìm hiểu ví dụ 2: Đọc truyện “ Lợn cưới "Lợn cưới áo mới" áo mới” ? Truyện cười này phê phán điều gì? - Phê phán tính khoe khoang. ? Vì sao truyện lại gây cười? - Vì các nhân vật nói nhiều hơn những gì cần - HS thảo luận, trình bày... nói với mục đích khoe khoang. ? Lẽ ra cần hỏi và trả lời như thế nào => thừa thông tin không cần thiết. GV: Đặng Công Chính 5 Trường THCS Thạch Kim
6. Kế hoạch bài dạy Ngữ văn 9 Năm học 2022 – 2023 là đủ? - Chỉ cẩn hỏi: “có thấy con lợn của tôi ” và ? Qua câu chuyện, ta rút ra được bài trả lời “ Từ khi tôI đứng đây ” là đủ. học gì khi giao tiếp? * Ghi nhớ: GV: Vậy khi giao tiếp nếu nói không Khi giao tiếp cần nói cho có nội dung, nội có nội dung hoặc thiếu hay thừa dung của lời nói phải đúng với yêu cầu của thông tin đều vi phạm phương châm giao tiếp. Không nên nói thiếu hoặc thừa về lượng. Vậy để đảm bảo phương thông tin ( Phương châm về lượng). châm về lượng, trong giao tiếp cần tuân thủ những yêu cầu gì? 2: Phương châm về chất II. Phương châm về chất. GV: gọi học sinh đọc truyện: "Quả bí 1- Đọc truyện: "Quả bí khổng lồ". khổng lồ" và gợi ý tìm hiểu: Anh1: Khoe khoang mình hiểu biết, nói Tình huống gây cười ở đâu? Nhân vật không có bằng chứng, nói khoác nào đáng phê phán? Vì sao? - Phê phán tính nói khoác. ? Như vậy, trong giao tiếp có điều gì => Tránh nói những điều mà mình tin là cần tránh? không đúng sự thật hoặc không có bằng - GV: Trong giao tiếp nếu nói những chứng xác thực. điều mà mình không tin là có thật hoặc không có bằng chứng xác thực là vi phạm phương châm về chất *Ghi nhớ: Khi giao tiếp: Vậy phương châm về chất là gì? Tránh nói những điều mà mình tin là không HS nhận thức và ghi nhớ đúng sự thật và không nói những điều mà mình không có bằng chứng xác thực ( phương châm về chất) 3. Luyện tập. III. Luyện tập. Bài tập1. Vận dụng phương châm về BT1: a)- Thừa cụm từ “nuôi ở nhà” vì gia lượng để phân tích lỗi câu. súc có nghĩa là thú nuôi trong nhà. *Lu ý: Có một vài trường hợp đồng b) Thừa cụm từ “có hai cánh” vì tất cả các nghĩa lại được chấp nhận: loài chim đều có 2 cánh. - Cây cổ thụ: (thụ = cây). => Sử dụng từ ngữ trùng lặp, thêm từ ngữ mà - Thấy bạn đang đọc sách, ăn cơm nh- không thêm nội dung thông báo. ng ta vẫn hỏi: Đọc sách đấy à? - Ăn cơm đấy à? BT2:a) Nói có sách, mách có chứng =>Dạng câu hỏi này dùng để chào. b) Nói dối Bài tập 2. Điền vào chỗ trống: c) Nói mò HS lên bảng điền theo nhận định của d) Nói nhăng nói cuội mình, lớp theo dõi và nhận xét, GV e) Nói trạng nhận xét , ghi diểm. => phương châm về chất. Bài tập 5. (HS khá giỏi) Giải nghĩa Bài tập 5 Giải nghĩa các thành ngữ: các thành ngữ sau: Ăn đơm nói đặt, - Vu khống, đặt điều, bịa chuyện cho người ăn ốc nói mò, ăn không nói có, cãi khác. chày cãi cối - Nói không có căn cứ. GV nêu một số thành ngữ cho HS - Vu khống, bịa đặt. GV: Đặng Công Chính 6 Trường THCS Thạch Kim
7. Kế hoạch bài dạy Ngữ văn 9 Năm học 2022 – 2023 giải nghĩa: Khua môi múa mép, nói - Cố tranh cãi nhưng không có lí lẽ gì cả. dơi nói chuột, hứa hươu hứa vượn => Không tuân thủ phương châm về chất. - HS trình bày. - Nói năng ba hoa, khoác lác, phô trương - GV Đây là điều tối kị trong giao - Nói lăng nhăng, linh tinh, không xác thực tiếp. Tuy nhiên, trong cuộc sống, vì - Hứa để được lòng nhưng không thực hiện một yêu cầu khác cao hơn thì phương châm về chất có thể không được tuân thủ... HĐ 3. Luyện tập và vận dụng: Bài tập 3. Đọc truyện cười "Rồi có nuôi được không?" Đọc và xem chi tiết nào thừa hay thiếu thông tin. (không nuôi được thì làm sao có người con đang kể chuyện) => Không tuân thủ phương châm về lượng Bài tập 4. (giành cho lớp 9B những HS khá giỏi) Vì sao đôi khi người nói phải dùng cách nói như vậy? a) Tính xác thực chưa được kiểm chứng. b) Do chủ ý của người nói. - Chuẩn bị bài mới: Đọc và trả lời các câu hỏi của bài “Sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh” Ngày soạn: 6/9/2022 Ngày dạy: 09 /9/2022 Tiết 4: SỬ DỤNG MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGHỆ THUẬT TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH I. Mục tiêu: Qua bài học, HS có thể: 1. Kiến thức: - Nêu được khái niệm, đặc điểm của văn bản thuyết minh và các phương pháp thuyết minh thường dùng. - Hiểu việc sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh làm cho văn bản thuyết minh sinh động, hấp dẫn. 2. Phẩm chất - Yêu nước, yêu văn hoá, ngôn ngữ tiếng Việt, có ý thức bảo tồn và phát huy giá trị tiếng Việt - Có ý thức trân trọng và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên quý giá của đất nước. 3. Năng lực: - Nhận diện được các biện pháp nghệ thuật trong các văn bản thuyết minh. - Tự học, giải quyết vấn đề và sáng tạo, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác. - Vận dụng sáng tạo các biện pháp nghệ thuật khi viết văn thuyết minh. II. Thiết bị dạy học và học liệu: - Phương tiện trình chiếu, bảng phụ và phiếu học tập III. Tổ chức hoạt động dạy học. HĐ 1: Khởi động - GV chiếu một đoạn VB thuyết minh về một sự vật - HS đọc và nhận diện nội dung và các phương pháp thuyết minh được dùng GV: Đặng Công Chính 7 Trường THCS Thạch Kim
8. Kế hoạch bài dạy Ngữ văn 9 Năm học 2022 – 2023 HĐ 2. Hình thành kiến thức mới: Đặc điểm quan trọng của văn bản thuyết minh là đảm bảo tính chính xác, khách quan, khoa học Vậy vì sao lại sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh? Sử dụng như thế nào? Hoạt động của thầy và trò Kiến thức cần đạt HĐ 1:Tìm hiểu “sử dụng một số I. Tìm hiểu việc sử dụng một số biện pháp biện pháp nghệ thuật trong văn nghệ thuật trong văn bản thuyết minh. bản thuyết minh”. 1. Ôn tập văn bản thuyết minh 1- Ôn tập lại VB Thuyết minh. - Là kiểu văn bản nhằm cung cấp tri thức ? Văn bản thuyết minh là gì? khách quan khoa học về đặc điểm, tính chất ? Đặc điểm chủ yếu của văn bản của các sự vật, hiện tượng trong tự nhiên, xã thuyết minh là gì? hội bằng phương thức trình bày, giới thiệu, ? Nêu các phương pháp thuyết minh giải thích. thường dùng? - Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích; - HS nêu được các phương pháp Phương pháp liệt kê; Phương pháp nêu ví dụ; thuyết minh: Phương pháp dùng số liệu; Phương pháp so sánh; Phương pháp phân loại, phân tích 2- Tìm hiểu VBTM có sử dụng 2. Văn bản thuyết minh có sử dụng một số một số biện pháp nghệ thuật. biện pháp nghệ thuật. Gọi HS đọc văn bản: a. Tìm hiểu VB “Hạ Long - Đá và nước” Hạ Long - Đá và nước HS đọc bài văn thuyết minh - Vấn đề thuyết minh: Thuyết minh về vẻ đẹp - Gv gợi ý các câu hỏi: và sự kì lạ của đá và nước ở Hạ Long. - Bài văn thuyết minh về vấn đề gì? ? Vấn đề sự kì lạ của Hạ Long là vô - Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích và tận được tác giả thuyết minh bằng liệt kê. phương pháp nào? +Chính nước làm cho đá sống dậy...trở ? Gạch dưới câu văn nêu khái quát nên linh hoạt...có tâm hồn" sự kì lạ của Hạ Long? ? Để cho sinh động, tác giả đã sử - Biện pháp tưởng tượng, liên tưởng để giới dụng những biện pháp nghệ thuật thiệu, miêu tả sự kì lạ của Hạ Long. nào? + Nước tạo nên sự di chuyển và di chuyển HS đọc và chỉ ra những câu văn có theo mọi cách tạo nên sự thú vị của cảnh sắc. sử dụng các biện pháp nghệ thuật. + Tuỳ theo góc độ và tốc độ di chuyển của GV: Những biện pháp nghệ thuật khách, tuỳ theo cả hướng ánh sáng rọi vào các mà tác giả sử dụng trong văn bản có đảo đá mà thiên nhiên tạo nên thế giới sống làm mất đi tính chất thuyết minh động. Biến hoá đến lạ lùng. của văn bản không? - Biện pháp nhân hoá: + Đá có tri giác, có tâm hồn + Gọi đá là thập loại chúng sinh, là thế giới người, là bọn người bằng đá hối hả trở về Gv: Vậy người ta sử dụng một số 3) Ghi nhớ: biện pháp nghệ thuật vào văn bản - Sử dụng các biện pháp nghệ thuật trong văn thuyết minh để làm gì? bản thuyết minh làm cho đối tượng thuyết GV: Đặng Công Chính 8 Trường THCS Thạch Kim
9. Kế hoạch bài dạy Ngữ văn 9 Năm học 2022 – 2023 minh trở nên cụ thể, ấn tượng, làm cho HĐ3. Hướng dẫn luyện tập. VBTM thêm sinh động và hấp dẫn , - Gọi HS đọc văn bản “Ngọc II. Luyện tập. Hoàng xử tội ruồi xanh” và gợi ý Đọc và tìm hiểu văn bản “Ngọc Hoàng xử bằng các câu hỏi: tội ruồi xanh” ? Văn bản có mang tính chất thuyết - Đây là một truyện vui có tính chất thuyết minh không? minh hay là một bản thuyết minh có sử dụng ? Tính chất thuyết minh được thể một số biện pháp nghệ thuật. hiện ở những chỗ nào? - Giới thiệu về loài ruồi rất có hệ thống: + Tính chất chung về họ, giống, loài + Tập tính sinh sống: sinh đẻ, cơ thể... + Cung cấp những kiến thức đáng tin cậy về ? Những phương pháp thuyết minh loài ruồi: Giữ gìn vệ sinh, phòng bệnh, ý thức nào được sử dụng trong văn bản? diệt ruồi. - Phương pháp nêu định nghĩa: Thuộc họ côn trùng, hai cánh, mắt lưới. ? Nêu những biện pháp nghệ thuật - Phương pháp phân loại: Các loại ruồi. được sử dụng trong văn bản và tác - Phương pháp dùng số liệu: Số vi khuẩn, số dụng của nó? lượng sinh sản của mỗi cặp ruồi... -Phương pháp liệt kê: Mắt lưới, chân tiết ra chất dính - Nhân hoá - Liệt kê => Gây hứng thú cho bạn đọc nhỏ tuổi, vừa là truyện vui vừa học thêm tri thức. 4. Vận dụng: - Làm bài tập 2 SGK. - Soạn bài mới: Luyện tập sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản TM Chú ý: Lựa chọn và lập dàn ý cho bài văn thuyết minh vè một đồ vật, trong đó có sử dụng các biện pháp nghệ thuật như miêu tả, so sánh, nhân hoá. Ngày soạn: 09/9/2022 Ngày dạy: 12/9/2022 Tiết 5: LUYỆN TẬP SỬ DỤNG MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGHỆ THUẬT TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH I. Mục tiêu: Qua bài học, HS có thể: 1. Kiến thức: - Cách sử dụng biện pháp nghệ thuật vào văn bản thuyết minh để thực hành làm bài văn thuyết minh. 2. Phẩm chất - Yêu nước, yêu văn hoá, ngôn ngữ tiếng Việt, có ý thức bảo tồn và phát huy giá trị tiếng Việt - Có ý thức trân trọng và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên quý giá của đất nước. GV: Đặng Công Chính 9 Trường THCS Thạch Kim
10. Kế hoạch bài dạy Ngữ văn 9 Năm học 2022 – 2023 3. Năng lực: - Biết vận dụng một số biện pháp nghệ thuật vào văn bản thuyết minh để thực hành làm bài văn thuyết minh. II. Thiết bị dạy học và học liệu: - Phương tiện trình chiếu, bảng phụ và phiếu học tập III. Tổ chức hoạt động dạy học. HĐ1. Khởi động. - GV chiếu một số đoạn văn thuyết minh có sử dụng biện pháp nghệ thuật cho HS đọc tham khảo - Sử dụng một số biện pháp nghệ thuật vào văn bản thuyết minh có tác dụng gì? - Giáo viên kiểm tra, nhận xét, đánh giá việc chuẩn bị bài ở nhà của học sinh. HĐ 2: Hình thành kiến thức mới. Hoạt động của thầy và trò Kiến thức cần đạt HĐ 1. Kiểm tra việc chuẩn bị. I. Chuẩn bị. GV nhắc lại phần chuẩn bị, sau đó cho 1- Chọn đề bài thuyết minh. lớp hoạt động theo nhóm... Thuyết minh một trong các đồ dùng: cái quạt, cái bút, cái kéo, cái nón. - Đảm bảo yêu cầu: TM được nguồn gốc, cấu tạo, chủng loại, tác dụng... của các đồ dùng. - Sử dụng một số biện pháp nghệ thuật để làm cho bài viết sinh động, hấp dẫn Mỗi nhóm trình bày dàn ý của một đề bài 2. Lập dàn ý chi tiết và viết phần mở trong SGK. bài. HĐ 2- Tiến hành luyện tập trên lớp. II. Luyện tập trên lớp. Đề bài 1 : Giới thiệu về cái quạt 1. Trình bày dàn ý: Thuyết minh về - HS hoạt động theo nhóm. Cử đại diện cái quạt. trình bày trước lớp theo các phần: - Dàn ý - HS nhận xét phần chuẩn bị của bạn. Bổ - Dự kiến sử dụng các biện pháp nghệ sung, sửa chữa dàn ý các bạn đã trình bày thuật - GV cho nhóm khác nhận xét, rút ra những ưu điểm, hạn chế của các nhóm và nêu hướng khắc phục... - GV tập hợp, thống nhất ý kiến nhận xét của HS để xây dựng một dàn ý tiêu biểu : ? Nêu những biện pháp nghệ thuật sẽ sử dụng trong bài viết? * Mở bài: - Gọi học sinh đọc phần mở bài - Giới thiệu chung về cái quạt - Các nhóm lần lượt trình bày, nhận xét Quạt là một dụng cụ rất quan trọng lẫn nhau trong cuộc sống con người... - Giáo viên nhận xét, bổ sung... * Thân bài: GV: Đặng Công Chính 10 Trường THCS Thạch Kim
11. Kế hoạch bài dạy Ngữ văn 9 Năm học 2022 – 2023 +Trình bày đặc điểm, lợi ích của cái quạt + Các loại quạt, cấu tạo + Công dụng của quạt...(làm mát, sản phẩm mĩ thuật: đề thơ, vẽ tranh, đồ tặng phẩm...để biểu diễn ( múa) + Cách sử dụng và bảo quản *Kết bài: - Cảm nghĩ chung về cái quạt Đề bài 2: Giới thiệu về cái bút. * Các biện pháp nghệ thuật dự kiến - Cách tiến hành tương tự đề bài 1. sẽ sử dụng trong bài viết... 2. Dàn ý đề bài : Thuyết minh về cái bút * Mở bài: - Giới thiệu chung về cái bút... là đồ dùng học tập không thể thiếu, là người bạn luôn đồng hành với mỗi học sinh... * Thân bài: - Lịch sử, hình dáng, cấu tạo; chủng loại; công dụng của cái bút * Kết bài: - Cảm nghĩ chung về cái bút * Các biện pháp nghệ thuật sẽ sử dụng: + Kể chuyện + Nhân hoá 4. Vận dụng: - Lập dàn ý chi tiết cho bài viết trên dựa trên dàn ý đại cương. Từ đó viết bài văn thuyết minh về đồ vật có sử dung một số biện pháp nghệ thuật... - Đọc tham khảo bài văn thuyết minh “Họ nhà kim” , so sánh với bài em viết để rút kinh nghiệm và hoàn chỉnh kỹ năng viết bài văn Thuyết minh có sử dụng các biện pháp nghệ thuật. - Soạn bài mới : “Đấu tranh cho một thế giới hoà bình” . Đọc văn bản, nắm bố cục và các luận điểm chính. Tìm hiểu về nghệ thuật nghị luận mà tiêu biểu là phương pháp lập luận chúng minh của tác giả. - Lập dàn ý chi tiết cho bài viết trên dựa trên dàn ý đại cương. Từ đó viết bài văn thuyết minh về đồ vật có sử dung một số biện pháp nghệ thuật... - Đọc tham khảo bài văn thuyết minh “Họ nhà kim”, so sánh với bài em viết để rút kinh nghiệm và hoàn chỉnh kỹ năng viết bài văn Thuyết minh có sử dụng các biện pháp nghệ thuật. GV: Đặng Công Chính 11 Trường THCS Thạch Kim