Giáo án Ngữ Văn Lớp 9 - Tiết 1 đến 10 - Năm học 2022-2023 - Đặng Công Chính

Nội dung tài liệu: Giáo án Ngữ Văn Lớp 9 - Tiết 1 đến 10 - Năm học 2022-2023 - Đặng Công Chính

1. Kế hoạch bài dạy Ngữ văn 9 Năm học 2022 – 2023 Ngày soạn: 06/9/2022 Ngày dạy: 07 /9/2022 Tiết 1: Bài 1: PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH I. Mục tiêu: Qua bài học, HS có thể: 1. Kiến thức: - Biết được những nét đẹp của phong cách Hồ Chí Minh trong đời sống - Hiểu ý nghĩa của phong cách HCM trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. - Nắm được đặc điểm của kiểu bài nghị luận xã hội qua một đoạn văn cụ thể. 2. Phẩm chất - Chăm chỉ học tập, rèn luyện theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, yêu quê hương đất nước, sống trung thực giản dị và khiêm tốn. 3. Năng lực: - Rèn kỹ năng đọc hiểu văn bản nhật dụng theo phương thức nghị luận - Phát triển năng lực cảm thụ văn học, năng lực ngôn ngữ, năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo, năng lực thẩm mĩ. II. Thiết bị dạy học và học liệu: + Văn - Văn: Văn bản '' Đức tính giản dị của Bác Hồ '' + Chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh, phim tài liệu về Bác. III. Tiến trình dạy học HĐ 1. Khởi động : - Ở những lớp học trước, em đã được học văn bản nào nói về vẻ đẹp trong đời sống và hoạt động CM của Chủ tịch Hồ Chí Minh? - HS nhắc lại một số văn bản viết về con người và cuộc đời hoạt động của Bác HĐ 2: Hình thành kiến thức mớí. Bác Hồ không những là nhà yêu nước, nhà cách mạng vĩ đại mà còn là một nhà văn hoá, nhà tư tưởng lớn. Điều đó được thể hiện trong phong cách sông của Người... Hoạt động của GV và HS Kiến thức cần đạt HĐ 1: Đọc và tìm hiểu chung I. Đọc và tìm hiểu chung. - GV: hướng dẫn cách đọc, đọc mẫu 1. Đọc một đoạn rồi gọi HS đọc tiếp. 2. Chú thích. - Học sinh dựa vào SGK để nêu được - Tác giả: Lê Anh Trà xuất xứ của văn bản. - Tác phẩm: Phong cách Hồ Chí Minh,cái vĩ - GV: nêu những từ ngữ khó rồi đại gắn với cái giản dị, trong “Hồ Chí hướng dẫn HS giải nghĩa. Minh và văn hoá Việt Nam” - HS hiểu được những từ ngữ khó. 3. Tìm bố cục: GV:Văn bản được trình bày gồm mấy - Phần 1: Từ đầu đến “rất hiện đại”. Sự hình phần? thành phong cách Hồ Chí Minh. - HS nêu theo sự chuẩn bị của mình. - Phần 2: phần còn lại. Nét đẹp trong lối - GV nhận xét, nêu phương án đúng sống của Người. HĐ 2: Hướng dẫn đọc - hiểu chi II. Đọc và tìm hiểu chi tiết. tiết văn bản 1. Đặc điểm phong cách Hồ Chí Minh - Gọi HS đọc phần 1 trong SGK ... Sau đó hỏi: - Tìm đường cứu nước: đi qua nhiều nước, GV: Đặng Công Chính 1 Trường THCS Thạch Kim
2. Kế hoạch bài dạy Ngữ văn 9 Năm học 2022 – 2023 - Con đường nào đã đưa Chủ tịch Hồ tiếp xúc với nhiều nền văn hoá... Chí Minh đến với tri thức văn hoá của nhân loại? - Theo hiểu biết của em, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng đi qua những nơi nào trên thế giới?... - Để sống, hòa nhập và hoạt động - Học ngoại ngữ (nói, viết thành thạo nhiều CM, Bác đã làm những gì? thứ tiếng nước ngoài: Pháp, Anh, Hoa, Nga) - GV: trong sự đa dạng và phong phú - Học hỏi, tìm hiểu qua công việc (làm của văn hóa, văn minh nhân loại như nhiều nghề khác nhau...) vậy, Bác đã tiếp thu như như thế nào? - Tiếp thu cái hay, cái đẹp; phê phán những hạn chế tiêu cực... Kết quả của quá trình đó là gì? => vốn hiểu biết rất sâu rộng đến mức uyên thâm về văn hoá nhân loại. Mặc dù có một vốn hiểu biết sâu rộng - Vẫn giữ được cái gốc văn hóa Việt Nam... về văn hóa nhân loại nhưng Người vẫn giữ được điều gì? - GV: Cả hai yêu tố đó đã nhào nặn => một nhân cách rất Việt Nam, một lối nên PCHCM. Vậy nét nổi bật trong sống rất bình dị, rất Việt Nam, rất phương phong cách Hồ Chí Minh là gì? Đông, nhưng cũng đồng thời rất mới, rất - HS thảo luận để nhận ra và nói lên hiện đại... được phong cách Hồ Chí Minh... - Nhận xét về những từ ngữ mà tác giả dùng để diễn tả phong cách Hồ - Những từ ngữ đối lập nhưng lại diễn tả sư Chí Minh? kết hợp hài hoà, thống nhất... - Để cho ta thấy rõ phong cách HCM, - Trình bày logic, dễ hiểu,...kèm theo những người viết đã dẫn luận thế nào? dẫn chứng và lập luận cụ thể,dễ hiểu... HĐ 3. Luyện tập và vận dụng 1. Luyện tập: + GV gọi 3 hs đọc lại toàn văn bản 1 lượt + GV hỏi: qua đọc và tìm hiểu VB, em hãy nói lên cảm nhận của mình về nét đẹp đặc trưng trong phong cách của Bác Hồ là gì? Đoạn nào trong VB nói lên điều đó? 2. Vận dụng: Từ nét đẹp trong PC HCM, em tiếp tục đọc những đoạn tiếp theo của VB để tìm được những biểu hiện đẹp của phong cách Hồ Chí Minh trong đời sống hàng ngày” qua phần trình bày của tác giả chuẩn bị cho tiết 2. GV: Đặng Công Chính 2 Trường THCS Thạch Kim
3. Kế hoạch bài dạy Ngữ văn 9 Năm học 2022 – 2023 Ngày soạn: 05/9/2022 Ngày dạy: 07/9/2022 Tiết 2: Bài 1: PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH I. Mục tiêu: Qua bài học, HS có thể: 1. Kiến thức: - Biết được những nét đẹp của phong cách Hồ Chí Minh trong đời sống - Hiểu ý nghĩa của phong cách HCM trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. - Nắm được đặc điểm của kiểu bài nghị luận xã hội qua một đoạn văn cụ thể. 2. Phẩm chất - Chăm chỉ học tập, rèn luyện theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, yêu quê hương đất nước, sống trung thực giản dị và khiêm tốn. 3. Năng lực: - Rèn kỹ năng đọc hiểu văn bản nhật dụng theo phương thức nghị luận - Phát triển năng lực cảm thụ văn học, năng lực ngôn ngữ, năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo, năng lực thẩm mĩ. II. Thiết bị dạy học và học liệu: + Văn - Văn: Văn bản '' Đức tính giản dị của Bác Hồ '' + Chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh, phim tài liệu về Bác. III. Tiến trình dạy học HĐ 1. Khởi động : GV chiếu một đoạn phim tài liệu về cuộc đời hoạt động của Bác - HS nhớ và nhắc lại được: ở Bác có một nhân cách rất Việt Nam, một lối sống rất bình dị, rất Việt Nam, rất phương Đông, nhưng cũng đồng thời rất mới, rất hiện đại... HĐ 2: Hình thành kiến thức mớí. Vậy phong cách Hồ Chí Minh được thể hiện như thế nào trong đời sống hàng ngày? Hoạt động của GV và HS Kiến thức cần đạt HĐ 1: Đọc và phân tích chi tiết. II. Đọc và phân tích chi tiết; - Gọi HS đọc bài đoạn từ “Lần đầu 2- Nét đẹp trong lối sống của người. tiên... đến hết. - Nơi ở: Nhà sàn nhỏ bằng gỗ cạnh ao như GV: Tác giả đã kể cho ta nghe về cảnh làng quê quen thuộc: "vẻn vẹn có vài cuộc sống thường ngày của Bác như phòng dùng để tiếp khách, họp Bộ Chính trị, thế nào? làm việc và ngủ"... (Gợi ý: Nơi ở, trang phục, ăn uống, - Trang phục: Quần áo bà ba nâu, áo trấn thủ, tài sản...) đôi dép lốp thô sơ. HS trình bày.... - Ăn uống: Cá kho, rau luộc, dưa ghém, cà muối, cháo hoa... - Tài sản: Chiếc vali con, vài vật kỷ niệm... - Em có nhận xét gì về lời kể của tác - Sự việc được kể và miêu tả rất cụ thể chi giả? tiết, ngôn ngữ trong sáng, gần gũi và gợi cảm Qua đó, em có nhận xét gì về cách xúc sống của Bác? => Sống giản dị đạm bạc HS nhận xét... - Cách sống ấy gợi ta nhớ đến các bậc hiền triết trong lịch sử như Nguyễn Trãi, Nguyễn GV: Đặng Công Chính 3 Trường THCS Thạch Kim
4. Kế hoạch bài dạy Ngữ văn 9 Năm học 2022 – 2023 Bỉnh Khiêm gắn với thú quê đạm bạc mà - Em thấy cách sống ấy có gì đặc biệt thanh cao. không? - Lối sống gần gũi với đồng bào, với nhân - Nhưng lại là đặc biệt và rất đáng dân lao động trân trọng, vì sao? - Bởi vì Bác là một vị Chủ tịch nước... - Học sinh thảo luận - trả lời: Nhưng chọn cho mình một cách giản dị mà thanh cao, đã trở thành một quan niệm thẩm - Sau khi học và biết được những nét mỹ “cái đẹp là sự giản dị tự nhiên". đẹp trong phong cách Hồ Chí Minh, => Hoà nhập với thế giới và khu vực nhưng các em có suy nghĩ gì? luôn bảo vệ, giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc. - Học sinh thảo luận theo nhóm - Một lối sống tiêu biểu đặc trưng cho văn cử đại diện trình bày... hóa và thuần phong mỹ tục Việt Nam... - Giáo viên nhận xét. - Tích hợp GD QPAN: Giới thiệu một số hình ảnh về Chủ tịch Hồ Chí Minh trong hoạt động CM và tình cảm của người đối với nhân dân hoặc kể một mẫu chuyện về Bác có tính giáo dục HS... HĐ 3. Gợi ý tổng kết bài học. III. Ghi nhớ: - Để truyền tải đến người đọc vẻ đẹp 1. Nghệ thuật: phong cách Hồ Chí Minh, tác giả đã - Kết hợp giữa thuyết minh, tự sự và bình luận chọn cách viết như thế nào? Nhờ đâu một cách tự nhiên, có cảm xúc... mà phong cách HCM được làm nổi - Sử dụng nhiều từ ngữ trang trọng, giọng văn bật và gợi tình cảm nơi người đọc? nhẹ nhàng, lập luận chặt chẽ... - HS nêu ý kiến... - Qua đó nêu cảm nhận của em về vẻ 2. Nội dung. đẹp trong phong cách Hồ Chí Minh - Vẻ đẹp phong cách Hồ Chí Minh là sự kết và suy nghĩ của bản thân về việc học hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, tập theo phong cách của Người? giữa tính dân tộc và tính quốc tế, giữa sự vĩ - HS nêu suy nghĩ của mình... đại và lối sống bình dị để tạo nên một nhân - GV liên hệ đến cuộc vận động học cách rất Việt Nam, rất phương Đông, nhưng tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, cũng đồng thời rất mới, rất hiện đại, phong cách Hồ Chí Minh hiện nay của TW Đảng... 4. Luyện tập. - Gv gọi 1 hs đọc lại toàn văn bản 1 lượt và gọi 1 em đọc phần ghi nhớ để nắm rõ và căn bản nhất phong cách Hồ Chí Minh là gì? 5. Vận dụng: - Đọc lại văn bản và hiểu rõ về phong cách Hồ Chí Minh, đặc biệt chú ý việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh hiện nay, liên hệ bản thân. - Sưu tầm những mẫu chuyện về Phong cách Hồ Chí Minh - Đọc trước bài “Các phương châm hội thoại” và tìm hiểu các ví dụ trong SGK. GV: Đặng Công Chính 4 Trường THCS Thạch Kim
5. Kế hoạch bài dạy Ngữ văn 9 Năm học 2022 – 2023 Ngày soạn: 6/9/2022 Ngày dạy: 8/9/2022 Tiết 3: CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI I. Mục tiêu: Qua bài học, HS có thể: 1. Kiến thức: - Nắm được nội dung phương châm về lượng và phương châm về chất. 2. Phẩm chất - Yêu nước, yêu văn hoá, ngôn ngữ tiếng Việt, có ý thức bảo tồn và phát huy giá trị tiếng Việt 3. Năng lực: - Biết vận dụng những phương châm hội thoại này vào giải quyết các bài tập tình huống và giao tiếp. - Phát triển năng lực ngôn ngữ, năng lực giao tiếp, biết sử dụng ngôn ngữ giao tiếp có văn hóa bằng cách tuân thủ phương châm hội thoại để đạt hiệu quả. II. Thiết bị dạy học và học liệu: - Phương tiện trình chiếu, bảng phụ và phiếu học tập III. Tổ chức hoạt động dạy học. HĐ 1. Khởi động. - GV giúp HS nhớ lại kiến thức cũ lớp 8 về hội thoại như các nội dung: Vai xã hội; Lượt lời trong hội thoại; Các hành động nói từ đó dẫn vào bài mới. HĐ 2. Hình thành kiến thức mới. Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức 1: Tìm hiểu Phương châm về lượng I. Phương châm về lượng. - GV treo bảng phụ ghi đoạn đối 1. Tìm hiểu ví dụ1: thoại, gọi HS đọc... - An: Cậu có biết bơi không? - GV gợi ý - Ba: Có chứ. ? Khi An hỏi "học bơi ở đâu" ? thì - An: Thế cậu học bơi ở đâu? điều mà An muốn biết là gì? - Ba: Dưới nước chứ còn đâu. Nhưng Ba trả lời "ở dưới nước" thì - An muốn hỏi: Một địa điểm cụ thể nào đó câu trả lời đó có đáp ứng điều mà An như bể bơi ... cần biết không? Vì sao? - Gợi ý: Bơi nghĩa là di chuyển trên - Câu trả của Ba không đủ nội dung đáp ứng mặt nước hoặc trong nước bằng cử điều mà An muốn hỏi vì trong nghĩa của " động của cơ thể. bơi" đã có " ở dưới nước" Vậy câu trả lời của Ba có bình thường => Không bình thường, vì thiếu thông tin cần không? Vì sao? thiết. => Ba vi phạm phương châm về lượng. - GV tiếp tục gọi HS đọc truyện cười: 2. Tìm hiểu ví dụ 2: Đọc truyện “ Lợn cưới "Lợn cưới áo mới" áo mới” ? Truyện cười này phê phán điều gì? - Phê phán tính khoe khoang. ? Vì sao truyện lại gây cười? - Vì các nhân vật nói nhiều hơn những gì cần - HS thảo luận, trình bày... nói với mục đích khoe khoang. ? Lẽ ra cần hỏi và trả lời như thế nào => thừa thông tin không cần thiết. GV: Đặng Công Chính 5 Trường THCS Thạch Kim
6. Kế hoạch bài dạy Ngữ văn 9 Năm học 2022 – 2023 là đủ? - Chỉ cẩn hỏi: “có thấy con lợn của tôi ” và ? Qua câu chuyện, ta rút ra được bài trả lời “ Từ khi tôI đứng đây ” là đủ. học gì khi giao tiếp? * Ghi nhớ: GV: Vậy khi giao tiếp nếu nói không Khi giao tiếp cần nói cho có nội dung, nội có nội dung hoặc thiếu hay thừa dung của lời nói phải đúng với yêu cầu của thông tin đều vi phạm phương châm giao tiếp. Không nên nói thiếu hoặc thừa về lượng. Vậy để đảm bảo phương thông tin ( Phương châm về lượng). châm về lượng, trong giao tiếp cần tuân thủ những yêu cầu gì? 2: Phương châm về chất II. Phương châm về chất. GV: gọi học sinh đọc truyện: "Quả bí 1- Đọc truyện: "Quả bí khổng lồ". khổng lồ" và gợi ý tìm hiểu: Anh1: Khoe khoang mình hiểu biết, nói Tình huống gây cười ở đâu? Nhân vật không có bằng chứng, nói khoác nào đáng phê phán? Vì sao? - Phê phán tính nói khoác. ? Như vậy, trong giao tiếp có điều gì => Tránh nói những điều mà mình tin là cần tránh? không đúng sự thật hoặc không có bằng - GV: Trong giao tiếp nếu nói những chứng xác thực. điều mà mình không tin là có thật hoặc không có bằng chứng xác thực là vi phạm phương châm về chất *Ghi nhớ: Khi giao tiếp: Vậy phương châm về chất là gì? Tránh nói những điều mà mình tin là không HS nhận thức và ghi nhớ đúng sự thật và không nói những điều mà mình không có bằng chứng xác thực ( phương châm về chất) 3. Luyện tập. III. Luyện tập. Bài tập1. Vận dụng phương châm về BT1: a)- Thừa cụm từ “nuôi ở nhà” vì gia lượng để phân tích lỗi câu. súc có nghĩa là thú nuôi trong nhà. *Lu ý: Có một vài trường hợp đồng b) Thừa cụm từ “có hai cánh” vì tất cả các nghĩa lại được chấp nhận: loài chim đều có 2 cánh. - Cây cổ thụ: (thụ = cây). => Sử dụng từ ngữ trùng lặp, thêm từ ngữ mà - Thấy bạn đang đọc sách, ăn cơm nh- không thêm nội dung thông báo. ng ta vẫn hỏi: Đọc sách đấy à? - Ăn cơm đấy à? BT2:a) Nói có sách, mách có chứng =>Dạng câu hỏi này dùng để chào. b) Nói dối Bài tập 2. Điền vào chỗ trống: c) Nói mò HS lên bảng điền theo nhận định của d) Nói nhăng nói cuội mình, lớp theo dõi và nhận xét, GV e) Nói trạng nhận xét , ghi diểm. => phương châm về chất. Bài tập 5. (HS khá giỏi) Giải nghĩa Bài tập 5 Giải nghĩa các thành ngữ: các thành ngữ sau: Ăn đơm nói đặt, - Vu khống, đặt điều, bịa chuyện cho người ăn ốc nói mò, ăn không nói có, cãi khác. chày cãi cối - Nói không có căn cứ. GV nêu một số thành ngữ cho HS - Vu khống, bịa đặt. GV: Đặng Công Chính 6 Trường THCS Thạch Kim
7. Kế hoạch bài dạy Ngữ văn 9 Năm học 2022 – 2023 giải nghĩa: Khua môi múa mép, nói - Cố tranh cãi nhưng không có lí lẽ gì cả. dơi nói chuột, hứa hươu hứa vượn => Không tuân thủ phương châm về chất. - HS trình bày. - Nói năng ba hoa, khoác lác, phô trương - GV Đây là điều tối kị trong giao - Nói lăng nhăng, linh tinh, không xác thực tiếp. Tuy nhiên, trong cuộc sống, vì - Hứa để được lòng nhưng không thực hiện một yêu cầu khác cao hơn thì phương châm về chất có thể không được tuân thủ... HĐ 3. Luyện tập và vận dụng: Bài tập 3. Đọc truyện cười "Rồi có nuôi được không?" Đọc và xem chi tiết nào thừa hay thiếu thông tin. (không nuôi được thì làm sao có người con đang kể chuyện) => Không tuân thủ phương châm về lượng Bài tập 4. (giành cho lớp 9B những HS khá giỏi) Vì sao đôi khi người nói phải dùng cách nói như vậy? a) Tính xác thực chưa được kiểm chứng. b) Do chủ ý của người nói. - Chuẩn bị bài mới: Đọc và trả lời các câu hỏi của bài “Sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh” Ngày soạn: 6/9/2022 Ngày dạy: 09 /9/2022 Tiết 4: SỬ DỤNG MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGHỆ THUẬT TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH I. Mục tiêu: Qua bài học, HS có thể: 1. Kiến thức: - Nêu được khái niệm, đặc điểm của văn bản thuyết minh và các phương pháp thuyết minh thường dùng. - Hiểu việc sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh làm cho văn bản thuyết minh sinh động, hấp dẫn. 2. Phẩm chất - Yêu nước, yêu văn hoá, ngôn ngữ tiếng Việt, có ý thức bảo tồn và phát huy giá trị tiếng Việt - Có ý thức trân trọng và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên quý giá của đất nước. 3. Năng lực: - Nhận diện được các biện pháp nghệ thuật trong các văn bản thuyết minh. - Tự học, giải quyết vấn đề và sáng tạo, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác. - Vận dụng sáng tạo các biện pháp nghệ thuật khi viết văn thuyết minh. II. Thiết bị dạy học và học liệu: - Phương tiện trình chiếu, bảng phụ và phiếu học tập III. Tổ chức hoạt động dạy học. HĐ 1: Khởi động - GV chiếu một đoạn VB thuyết minh về một sự vật - HS đọc và nhận diện nội dung và các phương pháp thuyết minh được dùng GV: Đặng Công Chính 7 Trường THCS Thạch Kim
8. Kế hoạch bài dạy Ngữ văn 9 Năm học 2022 – 2023 HĐ 2. Hình thành kiến thức mới: Đặc điểm quan trọng của văn bản thuyết minh là đảm bảo tính chính xác, khách quan, khoa học Vậy vì sao lại sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh? Sử dụng như thế nào? Hoạt động của thầy và trò Kiến thức cần đạt HĐ 1:Tìm hiểu “sử dụng một số I. Tìm hiểu việc sử dụng một số biện pháp biện pháp nghệ thuật trong văn nghệ thuật trong văn bản thuyết minh. bản thuyết minh”. 1. Ôn tập văn bản thuyết minh 1- Ôn tập lại VB Thuyết minh. - Là kiểu văn bản nhằm cung cấp tri thức ? Văn bản thuyết minh là gì? khách quan khoa học về đặc điểm, tính chất ? Đặc điểm chủ yếu của văn bản của các sự vật, hiện tượng trong tự nhiên, xã thuyết minh là gì? hội bằng phương thức trình bày, giới thiệu, ? Nêu các phương pháp thuyết minh giải thích. thường dùng? - Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích; - HS nêu được các phương pháp Phương pháp liệt kê; Phương pháp nêu ví dụ; thuyết minh: Phương pháp dùng số liệu; Phương pháp so sánh; Phương pháp phân loại, phân tích 2- Tìm hiểu VBTM có sử dụng 2. Văn bản thuyết minh có sử dụng một số một số biện pháp nghệ thuật. biện pháp nghệ thuật. Gọi HS đọc văn bản: a. Tìm hiểu VB “Hạ Long - Đá và nước” Hạ Long - Đá và nước HS đọc bài văn thuyết minh - Vấn đề thuyết minh: Thuyết minh về vẻ đẹp - Gv gợi ý các câu hỏi: và sự kì lạ của đá và nước ở Hạ Long. - Bài văn thuyết minh về vấn đề gì? ? Vấn đề sự kì lạ của Hạ Long là vô - Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích và tận được tác giả thuyết minh bằng liệt kê. phương pháp nào? +Chính nước làm cho đá sống dậy...trở ? Gạch dưới câu văn nêu khái quát nên linh hoạt...có tâm hồn" sự kì lạ của Hạ Long? ? Để cho sinh động, tác giả đã sử - Biện pháp tưởng tượng, liên tưởng để giới dụng những biện pháp nghệ thuật thiệu, miêu tả sự kì lạ của Hạ Long. nào? + Nước tạo nên sự di chuyển và di chuyển HS đọc và chỉ ra những câu văn có theo mọi cách tạo nên sự thú vị của cảnh sắc. sử dụng các biện pháp nghệ thuật. + Tuỳ theo góc độ và tốc độ di chuyển của GV: Những biện pháp nghệ thuật khách, tuỳ theo cả hướng ánh sáng rọi vào các mà tác giả sử dụng trong văn bản có đảo đá mà thiên nhiên tạo nên thế giới sống làm mất đi tính chất thuyết minh động. Biến hoá đến lạ lùng. của văn bản không? - Biện pháp nhân hoá: + Đá có tri giác, có tâm hồn + Gọi đá là thập loại chúng sinh, là thế giới người, là bọn người bằng đá hối hả trở về Gv: Vậy người ta sử dụng một số 3) Ghi nhớ: biện pháp nghệ thuật vào văn bản - Sử dụng các biện pháp nghệ thuật trong văn thuyết minh để làm gì? bản thuyết minh làm cho đối tượng thuyết GV: Đặng Công Chính 8 Trường THCS Thạch Kim
9. Kế hoạch bài dạy Ngữ văn 9 Năm học 2022 – 2023 minh trở nên cụ thể, ấn tượng, làm cho HĐ3. Hướng dẫn luyện tập. VBTM thêm sinh động và hấp dẫn , - Gọi HS đọc văn bản “Ngọc II. Luyện tập. Hoàng xử tội ruồi xanh” và gợi ý Đọc và tìm hiểu văn bản “Ngọc Hoàng xử bằng các câu hỏi: tội ruồi xanh” ? Văn bản có mang tính chất thuyết - Đây là một truyện vui có tính chất thuyết minh không? minh hay là một bản thuyết minh có sử dụng ? Tính chất thuyết minh được thể một số biện pháp nghệ thuật. hiện ở những chỗ nào? - Giới thiệu về loài ruồi rất có hệ thống: + Tính chất chung về họ, giống, loài + Tập tính sinh sống: sinh đẻ, cơ thể... + Cung cấp những kiến thức đáng tin cậy về ? Những phương pháp thuyết minh loài ruồi: Giữ gìn vệ sinh, phòng bệnh, ý thức nào được sử dụng trong văn bản? diệt ruồi. - Phương pháp nêu định nghĩa: Thuộc họ côn trùng, hai cánh, mắt lưới. ? Nêu những biện pháp nghệ thuật - Phương pháp phân loại: Các loại ruồi. được sử dụng trong văn bản và tác - Phương pháp dùng số liệu: Số vi khuẩn, số dụng của nó? lượng sinh sản của mỗi cặp ruồi... -Phương pháp liệt kê: Mắt lưới, chân tiết ra chất dính - Nhân hoá - Liệt kê => Gây hứng thú cho bạn đọc nhỏ tuổi, vừa là truyện vui vừa học thêm tri thức. 4. Vận dụng: - Làm bài tập 2 SGK. - Soạn bài mới: Luyện tập sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản TM Chú ý: Lựa chọn và lập dàn ý cho bài văn thuyết minh vè một đồ vật, trong đó có sử dụng các biện pháp nghệ thuật như miêu tả, so sánh, nhân hoá. Ngày soạn: 09/9/2022 Ngày dạy: 12/9/2022 Tiết 5: LUYỆN TẬP SỬ DỤNG MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGHỆ THUẬT TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH I. Mục tiêu: Qua bài học, HS có thể: 1. Kiến thức: - Cách sử dụng biện pháp nghệ thuật vào văn bản thuyết minh để thực hành làm bài văn thuyết minh. 2. Phẩm chất - Yêu nước, yêu văn hoá, ngôn ngữ tiếng Việt, có ý thức bảo tồn và phát huy giá trị tiếng Việt - Có ý thức trân trọng và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên quý giá của đất nước. GV: Đặng Công Chính 9 Trường THCS Thạch Kim
10. Kế hoạch bài dạy Ngữ văn 9 Năm học 2022 – 2023 3. Năng lực: - Biết vận dụng một số biện pháp nghệ thuật vào văn bản thuyết minh để thực hành làm bài văn thuyết minh. II. Thiết bị dạy học và học liệu: - Phương tiện trình chiếu, bảng phụ và phiếu học tập III. Tổ chức hoạt động dạy học. HĐ1. Khởi động. - GV chiếu một số đoạn văn thuyết minh có sử dụng biện pháp nghệ thuật cho HS đọc tham khảo - Sử dụng một số biện pháp nghệ thuật vào văn bản thuyết minh có tác dụng gì? - Giáo viên kiểm tra, nhận xét, đánh giá việc chuẩn bị bài ở nhà của học sinh. HĐ 2: Hình thành kiến thức mới. Hoạt động của thầy và trò Kiến thức cần đạt HĐ 1. Kiểm tra việc chuẩn bị. I. Chuẩn bị. GV nhắc lại phần chuẩn bị, sau đó cho 1- Chọn đề bài thuyết minh. lớp hoạt động theo nhóm... Thuyết minh một trong các đồ dùng: cái quạt, cái bút, cái kéo, cái nón. - Đảm bảo yêu cầu: TM được nguồn gốc, cấu tạo, chủng loại, tác dụng... của các đồ dùng. - Sử dụng một số biện pháp nghệ thuật để làm cho bài viết sinh động, hấp dẫn Mỗi nhóm trình bày dàn ý của một đề bài 2. Lập dàn ý chi tiết và viết phần mở trong SGK. bài. HĐ 2- Tiến hành luyện tập trên lớp. II. Luyện tập trên lớp. Đề bài 1 : Giới thiệu về cái quạt 1. Trình bày dàn ý: Thuyết minh về - HS hoạt động theo nhóm. Cử đại diện cái quạt. trình bày trước lớp theo các phần: - Dàn ý - HS nhận xét phần chuẩn bị của bạn. Bổ - Dự kiến sử dụng các biện pháp nghệ sung, sửa chữa dàn ý các bạn đã trình bày thuật - GV cho nhóm khác nhận xét, rút ra những ưu điểm, hạn chế của các nhóm và nêu hướng khắc phục... - GV tập hợp, thống nhất ý kiến nhận xét của HS để xây dựng một dàn ý tiêu biểu : ? Nêu những biện pháp nghệ thuật sẽ sử dụng trong bài viết? * Mở bài: - Gọi học sinh đọc phần mở bài - Giới thiệu chung về cái quạt - Các nhóm lần lượt trình bày, nhận xét Quạt là một dụng cụ rất quan trọng lẫn nhau trong cuộc sống con người... - Giáo viên nhận xét, bổ sung... * Thân bài: GV: Đặng Công Chính 10 Trường THCS Thạch Kim
11. Kế hoạch bài dạy Ngữ văn 9 Năm học 2022 – 2023 +Trình bày đặc điểm, lợi ích của cái quạt + Các loại quạt, cấu tạo + Công dụng của quạt...(làm mát, sản phẩm mĩ thuật: đề thơ, vẽ tranh, đồ tặng phẩm...để biểu diễn ( múa) + Cách sử dụng và bảo quản *Kết bài: - Cảm nghĩ chung về cái quạt Đề bài 2: Giới thiệu về cái bút. * Các biện pháp nghệ thuật dự kiến - Cách tiến hành tương tự đề bài 1. sẽ sử dụng trong bài viết... 2. Dàn ý đề bài : Thuyết minh về cái bút * Mở bài: - Giới thiệu chung về cái bút... là đồ dùng học tập không thể thiếu, là người bạn luôn đồng hành với mỗi học sinh... * Thân bài: - Lịch sử, hình dáng, cấu tạo; chủng loại; công dụng của cái bút * Kết bài: - Cảm nghĩ chung về cái bút * Các biện pháp nghệ thuật sẽ sử dụng: + Kể chuyện + Nhân hoá 4. Vận dụng: - Lập dàn ý chi tiết cho bài viết trên dựa trên dàn ý đại cương. Từ đó viết bài văn thuyết minh về đồ vật có sử dung một số biện pháp nghệ thuật... - Đọc tham khảo bài văn thuyết minh “Họ nhà kim” , so sánh với bài em viết để rút kinh nghiệm và hoàn chỉnh kỹ năng viết bài văn Thuyết minh có sử dụng các biện pháp nghệ thuật. - Soạn bài mới : “Đấu tranh cho một thế giới hoà bình” . Đọc văn bản, nắm bố cục và các luận điểm chính. Tìm hiểu về nghệ thuật nghị luận mà tiêu biểu là phương pháp lập luận chúng minh của tác giả. - Lập dàn ý chi tiết cho bài viết trên dựa trên dàn ý đại cương. Từ đó viết bài văn thuyết minh về đồ vật có sử dung một số biện pháp nghệ thuật... - Đọc tham khảo bài văn thuyết minh “Họ nhà kim”, so sánh với bài em viết để rút kinh nghiệm và hoàn chỉnh kỹ năng viết bài văn Thuyết minh có sử dụng các biện pháp nghệ thuật. GV: Đặng Công Chính 11 Trường THCS Thạch Kim
12. Kế hoạch bài dạy Ngữ văn 9 Năm học 2022 – 2023 Ngày soạn: 09/9/2022 Ngày dạy: 14/9/2022 Tiết 6: ĐẤU TRANH CHO MỘT THẾ GIỚI HOÀ BÌNH (G Mác két) I. Mục tiêu: Qua bài học, HS có thể: 1. Kiến thức: - Nhận thức được nguy cơ khủng khiếp của chiến tranh hạt nhân đối với loài người qua nghệ thuật nghị luận của tác giả: chứng cứ cụ thể, xác thực, cách so sánh rõ ràng, giàu sức thuyết phục, lập luận chặt chẽ. 2. Phẩm chất - Yêu hòa bình, chống chiến tranh, khủng bố và bạo lực. Dũng cảm đấu tranh cho lẽ phải, cho công lý, sống có trách nhiệm bảo vệ hòa bình và môi trường sống... 3. Năng lực: - Biết vận dụng một số biện pháp nghệ thuật vào văn bản thuyết minh để thực hành làm bài văn thuyết minh. - Năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo, năng lực thẩm mĩ, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác. II. Thiết bị dạy học và học liệu: - Tư liệu liên quan về chiến tranh và hòa bình, tranh ảnh T.P Hirôsima, Nagasaki bị Mỹ ném bom năm 1945 - Phương pháp : Gợi mở vấn đáp, nêu và giải quyết vấn đề, PP phân tích, hoạt động nhóm. - Kĩ thuật: Thảo luận nhóm, đặt câu hỏi, thuyết trình tích cực. III. Tổ chức hoạt động dạy học. HĐ1. Khởi động. - GV chiếu một đoạn video về chiến tranh hạt nhân và chạy đua vũ trang. - HS qua sát và nêu cảm nhận - Giáo viên gơi mở HS những suy tư để vào bài học HĐ 2: Hình thành kiến thức mới. Hoạt động của GV và HS Kiến thức cần đạt HĐ1: Đọc và tìm hiểu chung, I. Đọc và tìm hiểu chung. - GV hướng dẫn cách đọc 1) Đọc. Đọc to, rõ ràng, cần nhấn giọng để 2) Chú thích: biểu hiện cảm xúc, thái độ của tác - Tác giả: Gabrien Gacxia MacKet là nhà văn giả. Côlômbia, sinh năm 1928, tác giả của tập tiểu -GV đọc mẫu một đoạn, gọi HS thuyết nổi tiếng "Trăm năm cô đơn"- 1967, đạt đọc tiếp. giải Nôben Văn học năm 1982 - Gv nhận xét cách đọc và gợi ý tìm - Tác phẩm: Trích từ Bài phát biểu tại cuộc hiểu về tác giả. họp của 6 nguyên thủ quốc gia (Ấn Độ, - HS đọc chú thích và nêu vài nét Mêhicô, Thuỵ Điển, Áchentina, Hy Lạp, về tác giả và xuất xứ của văn bản Tanđania) bàn về việc chống chiến tranh hạt - GV cung cấp thêm một số thông nhân, bảo vệ hoà bình. tin về tác giả và giải thích một số GV: Đặng Công Chính 12 Trường THCS Thạch Kim
13. Kế hoạch bài dạy Ngữ văn 9 Năm học 2022 – 2023 khái niệm khó. 2: Đọc và phân tích chi tiết. II. Đọc và tìm hiểu chi tiết. - HS tiếp tục đọc văn bản hai lượt. 1) Đọc: - GV: Văn bản bàn về vấn đề gì? 2) Tìm luận điểm. Diễn đạt bằng luận điểm nào? - Chiến tranh hạt nhân là hiểm hoạ khủng - HS thảo luận - GV chốt lại. khiếp... Đấu tranh để loại bỏ nguy cơ đó là nhiệm vụ cấp bách của toàn thể nhân loại. ? Để làm rõ luận điểm trên, tác giả + Vũ khí hạt nhân có khả năng huỷ diệt cả đã sử dụng những luận cứ nào? Trái Đất và các hành tinh khác trong hệ Mặt - HS nêu hệ thống luận cứ. Trời + Cuộc chạy đua vũ trang làm mất đi khả năng cải thiện đời sống cho hàng tỉ người + Chiến tranh hạt nhân đi ngược lại lí trí của tự nhiên và sự tiến hoá của loài người. + Ngăn chặn nguy cơ chiến tranh, bảo vệ hoà bình là trách nhiệm của toàn nhân loại. ?Tác giả đã đặt vấn đề ra sao? 3) Phân tích Dùng phương pháp gì để chỉ rõ a) Nguy cơ chiến tranh hạt nhân nguy cơ chiến tranh hạt nhân? - Thời gian cụ thể: "Hôm nay, ngày 08/ 08/ - HS có thể chỉ ra được các phương 1986" pháp: dùng số liệu cụ thể, so sánh, - Số liệu cụ thể: Hơn 50.000 đầu đạn tương miêu tả đương với 4 tấn thuốc nổ/ đầu người. - GV: Tác giả đã xác định thời - Tiêu diệt hết thảy 12 lần sự sống, tất cả các gian, thống kê cụ thể về số lượng, hành tinh quay quanh mặt trời + 4 hành tinh ước tính sự tàn phá... nhằm mục nữa, và phá huỷ thế cân bằng của hệ mặt trời". đích gì? - Cách vào đề trực tiếp, chứng cứ rõ ràng, cụ ? Đó là cách đặt vấn đề như thế thể, những tính toán đơn giản, những so sánh, nào? Có tác dụng gì? liên tưởng sinh động, lập luận sắc bén đã giúp người đọc hiểu được nguy cơ khủng khiếp của chiến tranh. Nguy cơ ấy được tác giả so sánh - Như thanh gươm Đa-mô-clet với những hình ảnh nào? Điển tích -> C.tr hạt nhân có thể xảy ra bất cứ lúc nào. nào? " Chỉ sau 41 năm ra đời, ngành công nghiệp ? Nói về nguy cơ ấy, thái độ của hạt nhân có thể quyết định đối với vận mệnh tác giả được bộc lộ qua chi tiết thế giới"- đã tồn tại hàng mấy trăm triệu năm nào? Và em hiểu gì về thái độ của chỉ cần 1 cái bấm nút... tg ? ->Mỉa mai, lên án thành tựu của công nghệ hạt -Giáo viêng giảng : Tác giả đã nhân nhận ra mặt trái của những phát minh khoa học. Nếu phát minh + Dẫn chứng và lí lẽ sắc bén không gắn với lương tri sẽ dẫn đến tội ác. => Sự tàn phá của chiến tranh hạt nhân là vô ? Em có n.xét gì vê nt lập luận cùng khủng khiếp và có thể xảy ra bất cứ lúc GV: Đặng Công Chính 13 Trường THCS Thạch Kim
14. Kế hoạch bài dạy Ngữ văn 9 Năm học 2022 – 2023 trong đoạn văn trên ? nào 3. Hoạt động luyện tập - Nguy cơ của vũ khí hạt nhân ảnh hưởng như thế nào đến cuộc sống của con người? - Suy nghĩ của em khi biết được nguy cơ này? 4. Hoạt động vận dụng - Viết đoạn văn nêu suy nghĩ của em về hậu quả của chiến tranh. - Đọc tiếp phần còn lại của văn bản để tìm hiểu về cuộc chạy đua vũ trang, hậu quả của nó và những nhiệm vụ khẩn thiết của nhân loại để ngăn chặn chiến tranh hạt nhân. - Nhận xét về những nét độc đáo trong nghệ thuật diễn đạt của tác giả. Ngày soạn: 09/9/2022 Ngày dạy: 15/9/2022 Tiết 7: ĐẤU TRANH CHO MỘT THẾ GIỚI HOÀ BÌNH (tiếp theo) I. Mục tiêu: Qua bài học, HS có thể: 1. Kiến thức: - Nhận thức được nguy cơ khủng khiếp của chiến tranh hạt nhân đối với loài người qua nghệ thuật nghị luận của tác giả: chứng cứ cụ thể, xác thực, cách so sánh rõ ràng, giàu sức thuyết phục, lập luận chặt chẽ. 2. Phẩm chất - Yêu hòa bình, chống chiến tranh, khủng bố và bạo lực. Dũng cảm đấu tranh cho lẽ phải, cho công lý, sống có trách nhiệm bảo vệ hòa bình và môi trường sống... 3. Năng lực: - Biết vận dụng một số biện pháp nghệ thuật vào văn bản thuyết minh để thực hành làm bài văn thuyết minh. - Năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo, năng lực thẩm mĩ, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác. II. Thiết bị dạy học và học liệu: - Tư liệu liên quan về chiến tranh và hòa bình, tranh ảnh T.P Hirôsima, Nagasaki bị Mỹ ném bom năm 1945 - Phương pháp : Gợi mở vấn đáp, nêu và giải quyết vấn đề, PP phân tích, hoạt động nhóm. - Kĩ thuật: Thảo luận nhóm, đặt câu hỏi, thuyết trình tích cực. III. Tổ chức hoạt động dạy học. HĐ1. Khởi động. - GV chiếu một đoạn video về chiến tranh hạt nhân và chạy đua vũ trang. HĐ 2: Hình thành kiến thức mới. Hoạt động của GV và HS Kiến thức cần đạt HĐ 1: Đọc và phân tích chi tiết. b) Hậu quả của chạy đua vua trang. GV- sau khi làm rõ nguy cơ khủng -Dẫn chứng lập luận so sánh khiếp của chiến tranh hạt nhân, tác Lĩnh vực thiết yếu Chi phí của vũ khí giả đã tiếp tục lập luận như thế nào Lĩnh vực xã hội Gần bằng chi phí về tình trạng chạy đua vũ trang? - Giải quyết vấn đề 100 máy bay ném GV: Đặng Công Chính 14 Trường THCS Thạch Kim
15. Kế hoạch bài dạy Ngữ văn 9 Năm học 2022 – 2023 - HS phát hiện: tác giả đưa ra các cấp bách: y tề, giáo bom B.1B của Mĩ và dẫn chứng so sánh các lĩnh vực dục... cho 500 triệu cho dưới 7000 tên -GV chiếu một bảng so sánh và yêu trẻ em... tốn 1 tỉ đô lửa. cầu HS tìm dẫn chứng điền vào. Lĩnh vực y tế - Qua bảng so sánh em thấy cuộc Chương trình phòng Bằng giá 10 tàu sân chạy đua vũ trang gây ra hậu quả bệnh trong 14 năm, bay vũ khí hạt như thế nào? bảo vệ 1 tỉ người và nhân... ? Tác giả đã có những suy nghĩ gì cứu 14 triệu trẻ em về cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân Châu Phi. ? Lĩnh vực tiếp tế -Không bằng kinh ? Để làm rõ điều đó tác giả đã đưa thực phẩm. phí 149 tên lửa MX. ra dẫn chứng như thế nào? -Số tiền để cứu 575 - GV yêu cầu HS làm việc cá nhân triệu người thiếu -Bằng chi phí cho 27 dinh dưỡng. tên lửaMX - Tiền nông cụ cho các nước nghèo để họ có TP trong 4 năm Lĩnh vực giáo dục - Bằng chi phí cho - Tiền xoá nạn mù 2chiếc tàu ngầm chữ toàn thế giới. mang vũ khí hạt nhân. => Đây là những lĩnh vực hết sức thiết yếu trong cuộc sống con người. Vì thế cuộc chạy đua vũ trang là vô cùng tốn kém và cướp đi của nhân loại nhiều điều kiện để cải thiện đời sống. - Cách lập luận: so sánh khiến người đọc ngạc nhiên, bất ngờ trước sự thật hiển nhiên mà rất phi lí: "Chỉ hai chiếc tàu ngầm mang vũ khí hạt nhân là đủ tiền xoá nạn mù chữ cho toàn thế giới" - GV:Qua 1 quá trình tiến hoá lâu c) Chạy đua vũ trang là hành động phi lí. dài,kì công và vĩ đại,những gì tinh - Đi ngược lại lí trí của con người, phản lại sự tuý và đáng yêu nhất của sự sống tiến hoá của tự nhiên. mới được hình thành.Thế nhưng - Chiến tranh hạt nhân tiêu huỷ mọi sự sống trên ,chỉ trong nháy mắt chiến tranh hạt Trái Đất mà qua hàng triệu năm mới có được. nhân sẽ tiêu huỷ tất cả những thành Vì vậy nó phản lại sự tiến hoá tự nhiên. quả kì diệu và thiêng liêng của sự - Quy luật tự nhiên, logic tất yếu: sống “Trải qua 380 triệu năm con bướm mới bay đ- ược; 180 triệu năm nữa bông hồng mới nở, chỉ để làm đẹp mà thôi...” =>Nhưng chỉ cần “bấm nút một cái” là tất cả trở về số 0, đẩy lùi sự tiến hoá trở về điểm xuất GV: Đặng Công Chính 15 Trường THCS Thạch Kim
16. Kế hoạch bài dạy Ngữ văn 9 Năm học 2022 – 2023 phát ban đầu... - Đối lập: Hàng triệu năm và một khoảnh khắc -Lời văn truyền cảm ,sinh động - Dẫn chứng xác thực ? Nhận xét về thái độ của tác giả Thái độ mỉa mai, lên án việc chạy đua vũ khí qua các chi tiết trên ? hạt nhân. - Trân trọng, nâng niu cuộc sống. ? Em có suy nghĩ gì về thông điệp d) Đấu tranh ngăn chặn chiến tranh hạt nhân của tác giả và suy nghĩ của ông? bảo vệ hoà bình thế giới. Theo em chúng ta cần phải làm gì - "Chúng ta đến đây để cố gắng chống lại việc để bảo vệ hòa bình ? đó... đòi hỏi một thế giới không có vũ khí... " - HS liên hệ - Tiếng nói chung của nhân dân yêu chuộng hòa - Gv :Mỗi chúng ta,dù ai cũng có bình trên thế giới cuộc sống của riêng mình nhưng ta -> Kêu gọi mọi người: đấu tranh ngăn chặn vẫn phải quan tâm và xây dựng chiến tranh hạt nhân cho 1 thế giới hoà bình cuộc sống chung của tất cả mọi - Cần lập nhà băng lưu trữ trí nhớ tồn tại được người. Bởi vì sự tồn tại của mỗi sau tai hoạ hạt nhân, => Nhân loại cần giữ gìn chúng ta không phải là sự tồn tại kí ức của mình, lịch sử sẽ lên án những thế lực độc lập. Đấu tranh cho một thế giới hiếu chiến đã đẩy nhân loại vào thảm hoạ hòa bình là nhiệm vụ chung của tất - Thông điệp đúng đắn và cần thiết vì sự tồn cả chúng ta vong của loài người 3. Hướng dẫn tổng kết bài học. - Là người yêu c.sống, quan tâm đến việc bảo vệ GV: Văn bản giàu sức thuyết phục hoà bình thế giới và tác động mạnh đến trái tim - Căm phẫn cao độ, cực lực lên án những kẻ đẩy chúng ta bởi những yếu tố nào? nhân loại vào hoạ diệt vong - Em hãy chỉ ra những nét đặc sắc 3) Tổng kết đó? - Bài văn giàu sức thuyết phục bởi: - HS trình bày - GV nhận xét bổ + Lập luận chặt chẽ, chứng cứ cụ thể, xác thực sung, khắc sâu ý nghĩa bài học. + Xúc cảm mãnh liệt của nhà văn... - Nội dung cơ bản: - Nguy cơ Chiến tranh hạt nhân và cuộc chạy đua vũ trang đang đe dọa khủng khiếp sự sống nhân loại ..đấu tranh ngăn chặn nguy cơ chiến tranh bảo vệ hòa bình là nhiệm cụ cấp bách... 3. Hoạt động luyện tập - Nguy cơ, sự tốn kém phi lí của vũ khí hạt nhân được tác giả trình bày như thế nào? - Nhiệm vụ cấp bách của toàn thể loài người trước nguy cơ chiến tranh hạt nhân? 4. Hoạt động vận dụng - Đọc lại văn bản, suy ngẫm về những điều nhà văn gửi gắm và nói lên cảm nghĩ của em sau khi học xong văn bản qua một đoạn văn nghị luận khoàng ½ trang giấy. - Đọc các bài “Các phương châm hội thoại” chuẩn bị cho học tập chủ đề về “Hoạt động giao tiếp”. GV: Đặng Công Chính 16 Trường THCS Thạch Kim
17. Kế hoạch bài dạy Ngữ văn 9 Năm học 2022 – 2023 Ngày soạn: 12/9/2022 Ngày dạy: 16 /9/2022 Tiết 8: CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI (tiếp theo) I. Mục tiêu: Qua bài học, HS có thể: 1. Kiến thức: - Hiểu được nội dung phương châm quan hệ, phương châm cách thức và phương châm lịch sự. 2. Phẩm chất -Tôn trọng người khác trong giao tiếp và luôn có ý thức giao tiếp có hiệu quả 3. Năng lực: - Phát triển năng lực tự học, năng lực hợp tác, giao tiếp, giải quyết vấn đề II. Thiết bị dạy học và học liệu: - Ti vi, máy chiếu, phiếu học tập - Các bảng so sánh phân loại các phương châm hội thoại - Phương pháp : Gợi mở – vấn đáp, hoạt động nhóm, PP luyện tập thực hành - Kĩ thuật : Đặt câu hỏi, động não, thảo luận nhóm. III. Tổ chức hoạt động dạy học. HĐ1. Khởi động. - GV chiếu lên bảng bảng phân biệt hai phương châm hội thoại đã học và PC về lượng và PV về chất. TT Phương châm hội thoại Nội dung 1 Phương châm về lượng Khi giao tiếp cần nói cho có nội dung, nội dung của lời nói phải đúng với yêu cầu của giao tiếp. Không nên nói thiếu hoặc thừa thông tin. 2 Phương châm về chất Khi giao tiếp, tránh nói những điều mà mình tin là không đúng sự thật và không nói những điều mà mình không có bằng chứng xác thực - HS quan sát và điền vào để củng cố kiến thức đã học... - Gv dẫn vào bài học... HĐ 2: Hình thành kiến thức mới. Hoạt động của GV và HS Kiến thức cần đạt 1: Tìm hiểu phương châm quan hệ 3. Phương châm quan hệ GV chiếu lên bảng và gọi HS đọc các 1. Xét thành ngữ: thành ngữ trong SGK và hỏi. - Ông nói gà, bà nói vịt ? Thành ngữ này dùng để chỉ tình => Mỗi người nói một đàng, không khớp huống hội thoại như thế nào? nhau, không hiểu nhau. ? Nếu xuất hiện những tình huống - Con người sẽ khó giao tiếp với nhau, thông như vậy thì điều gì sẽ xảy ra? tin không được xử lý ? Qua nội dung của câu thành ngữ em rút ra được bài học gì để giao tiếp có 2. Ghi nhớ: hiệu quả? - Khi giao tiếp cần nói đúng vào đề tài, tránh GV: Đặng Công Chính 17 Trường THCS Thạch Kim
18. Kế hoạch bài dạy Ngữ văn 9 Năm học 2022 – 2023 HS trả lời... nói lạc đề. 2.Tìm hiểu phương châm cách thức 4. Phương châm cách thức -Trong tiếng Việt có những thành ngữ 1. Xét các thành ngữ. như "Dây cà ra dây muống " - Dây cà ra dây muống. => Chỉ cách nói dài "Lúng búng như ngậm hột thị " dòng, rườm rà, đang nói việc này bắt qua Hai thành ngữ này dùng để chỉ những việc khác. cách nói như thế nào? - Lúng búng như ngậm hột thị: => Nói ấp úng không thành lời, không rõ ràng, rành - HS thảo luận trả lời- GV chốt lại: mạch. ? Những cách nói đó ảnh hưởng như => Làm cho ngời nghe khó tiếp nhận hoặc thế nào đến giao tiếp? tiếp nhận không đúng nội dung được truyền ? Qua đó chúng ta có thể rút ra được đạt. Giao tiếp không đạt kết quả mong muốn bài học gì khi giao tiếp? - Khi giao tiếp cần nói ngắn gọn, rõ ràng, rành mạch. ? Bài học từ tình huống này là gì? 3. Ghi nhớ: - Gọi HS đọc ghi nhớ SGK - Khi giap tiếp cần nói ngắn gọn, rõ ràng, 3. Tìm hiểu Phương châm lịch sự. rành mạch. Tránh nói mơ hồ. Gọi HS đọc truyện: “Người ăn xin” 5. Phương châm lịch sự GV Gợi ý tìm hiểu: 1. Mẫu chuyện: Người ăn xin - Vì sao ông lão ăn xin và cậu bé - Dù ở địa vị xã hội và hoàn cảnh khác nhau trong truyện đều cảm thấy như mình nhưng phải tôn trọng ngời đối thoại... đã nhận được từ người kia một cái gì đó? - HS lý giải... Chúng ta rút ra được bài học gì từ câu chuyện này? - Gọi HS đọc ghi nhớ. 2. Ghi nhớ : - Khi giao tiếp cần tế nhị và tôn trọng người khác. 3. Hoạt động luyện tập: Bài tập 1: Lời khuyên của cha ông qua Bài tập 1: Khuyên dùng những lời lẽ lịch các câu tục ngữ ca dao? sự, nhã nhặn, dễ nghe. -HS hoạt động cá nhân và trả lời - Chim khôn kêu tiếng rảnh rang -GV chốt ý Người khôn ăn nói dịu dàng dễ nghe - Vàng thì thử lửa, thử than Chuông kêu thử tiếng, người ngoan thử Bài tập 2: Biện pháp nghệ thuật liên lời quan đến PCHT. - Một điều nhịn là chín điều lành -GV yêu cầu HS đọc và phát hiện Bài tập 2: -HS hoạt động cá nhân trả lời - Biện pháp nói giảm nói tránh -Gv chốt ý. - Nó không được thông minh lắm Bài tập 3: Giải thích việc dùng một số - Chiếc áo này cậu mang không hợp lắm. cách nói trong giao tiếp như Như tôi Bài tập 3: GV: Đặng Công Chính 18 Trường THCS Thạch Kim
19. Kế hoạch bài dạy Ngữ văn 9 Năm học 2022 – 2023 được biết, nếu tôi không lầm thì, như a) Để tránh người nghe hiểu là mình các bạn đã biết... không tuân thủ P/c quan hệ. -HS thảo luận nhóm và nêu ý kiến b) Để tránh đụng chạm đến thể diện của -GV gợi ý giải thích người đối thoại => tuân thủ P/c lịch sự. c) Báo cho người đối thoại biết là họ đã Bài tập4: Câu trả lời của ông bố không không tuân thủ P/c lịch sự, cần phải chấm tuân thủ P/c hội thoại nào? dứt ngay. Bài tập 4 ? Câu này có thể áp dụng cho đối tượng Ông bố không tuân thủ phương châm nào? cách thức vì cậu bé 5 tuổi không thể nhận biết được tuyển tập truyện ngắn Nao Cao => Cách nói mơ hồ - Người đã biết đọc, biết viết 4. Hoạt động vận dụng - GV hệ thống lại kiến thức cơ bản của bài học bằng cách lập bảng, HS hoàn thành TT Phương châm hội thoại Khái niệm 1 Phương châm về lượng 2 Phương châm về chất 3 Phương châm quan hệ 4 Phương châm cách thức 5 Phương châm lịch sự - Từ bảng tổng hợp tren, hãy lấy các ví dụ về các tình huống trong giao tiếp. - Chuẩn bị bài mới: Đọc và trả lời các câu hỏi của bài “Sử dụng yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh? Ngày soạn: 12/9/2022 Ngày dạy: 16 /9/2022 Tiết 9: SỬ DỤNG YẾU TỐ MIÊU TẢ TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH I. Mục tiêu: Qua bài học, HS có thể: 1. Kiến thức: - Hiểu được tác dụng của yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh làm cho đối tượng thuyết minh được cụ thể, gần gũi, dễ cảm nhận hoặc nổi bật gây ấn tượng, làm cho việc thuyết minh thêm rõ ràng, sinh động, hấp dẫn. 2. Phẩm chất - Trau dồi ngôn ngữ tiếng Việt, có ý thức bảo tồn và phát huy giá trị tiếng Việt - Có ý thức trân trọng và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên quý giá của đất nước. 3. Năng lực: - Nhận diện được các yếu tố miêu tả trong các văn bản thuyết minh. - Tự học, giải quyết vấn đề và sáng tạo, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác. - Vận dụng sáng tạo yếu tố miêu tả khi viết văn thuyết minh. II. Thiết bị dạy học và học liệu: - Phương tiện trình chiếu, bảng phụ và phiếu học tập III. Tổ chức hoạt động dạy học. GV: Đặng Công Chính 19 Trường THCS Thạch Kim
20. Kế hoạch bài dạy Ngữ văn 9 Năm học 2022 – 2023 HĐ 1: Khởi động - GV chiếu một đoạn VB thuyết minh về một sự vật - HS đọc và nhận diện nội dung và các phương pháp thuyết minh được dùng 3. Bài mới: Vì sao, trong văn bản thuyết minh, ngoài sử dụng một số biện pháp nghệ thuật người ta còn sử dụng các yếu tố miêu tả? Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức 1: Tìm hiểu yếu tố miêu tả I. Tìm yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết trong văn bản thuyết minh. minh - Gọi HS đọc 1. Văn bản: “Cây chuối trong đời sống Việt - Nhan đề của văn bản thể hiện Nam” điều gì? HS thảo luận, cử đại diện trả lời. - Vai trò, tác dụng của cây chuối trong đời sống - Tìm những câu văn thuyết minh vật chất và tinh thần của người dân Việt Nam về đặc điểm của cây chuối ? - HS phát hiện và đọc lên những - "Đi khắp Việt Nam............đến núi rừng" câu văn thuyết minh... - "Cây chuối rất ưa nước.......trồng bên ao hồ" - GV có thê ghi lên bảng một số - "Chuối phát triển..............con đàn cháu lũ" câu... - "Cây chuối là thức ăn........ đến hoa quả" - Sau đó GV yêu cầu HS: - "Quả chuối là một món ăn......hấp dẫn" - Chỉ ra các yếu tố miêu tả về cây + Quả chuối chín ăn vào không chỉ no, không chuối? chỉ ngon mà còn làm cho da dẻ mịn màng - HS tìm và nêu ... + Chuối xanh là một món ăn thông dụng... chuối xanh có vị chát.......có vị tanh + Người ta có thể chế biến ra...từ quả chuối +...quả chuối trở thành.....mâm ngũ quả. "... vươn lên như những trụ cột nhẵn bóng, toả ra vòm tán lá xanh mướt che rợp cả núi rừng" "...vị ngọt ngào và hương thơm hấp dẫn" " vỏ chuối có những vệt lốm đốm như vỏ trứng - Sau khi HS nêu xong, GV cho quốc" thảo luận vấn đề: Các yếu tố " chuối dài từ ngọn cây uốn trĩu xuống tận gốc miêu ta đó có tác dụng như thế cây" nào trong việc miêu tả cây => Các yếu tố miêu tả làm cho tác dụng làm cho chuối? hình ảnh cây chuối được nổi bật, gây ấn tượng, - HS thảo luận và cử đại diện trả giúp cho bài văn thuyết minh được cụ thể, sinh lời động và hấp dẫn - GV nhận xét và nhấn mạnh... - Thân cây chuối - Theo yêu cầu chung của bài - Lá chuối (khô, tươi) thuyết minh thì bài văn này có - Nõn chuối thể bổ sung những gì? - Bắp chuối 2: Hướng dẫn luyện tập . 2. Ghi nhớ: *Bài 1 : Bổ sung yếu tố miêu tả vào các chi tiết thuyết minh sau: GV: Đặng Công Chính 20 Trường THCS Thạch Kim