Chuyên đề Đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá học sinh môn Sinh học

Nội dung tài liệu: Chuyên đề Đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá học sinh môn Sinh học

1. ỦY BAN NHÂN DÂN THẠCH HÀ TRƯỜNG THCS HƯƠNG ĐIỀN – NAM HƯƠNG CHUYÊN ĐỀ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC VÀ KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ HỌC SINH MÔN: Sinh Học Thạch Hà , Ngày 18/2/2020
2. NỘI DUNG PHẦN I. LÍ DO VÀ MỤC ĐÍCH CẦN ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC VÀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ PHẦN II. LÍ LUẬN VỀ ĐỔI MỚI PPDH VÀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC PHẦN III. DẪN CHỨNG CỤ THỂ
3. PHẦN I. LÍ DO VÀ MỤC ĐÍCH CẦN ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC VÀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ 1. LÍ DO • Triển khai thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW đổi mới căn bản, toàn diện GD-ĐT (đổi mới mạnh mẽ PPDH nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của HS; đổi mới hình thức, phương pháp thi, KT, ĐG kết quả học tập và rèn luyện của HS) • Những tồn tại trong việc sử dụng các phương pháp dạy học hiện đại ở các cấp học hiện nay • Những tồn tại trong việc tổ chức kiểm tra đánh giá ở các cấp học hiện nay
4. 2. MỤC ĐÍCH Hiểu được tầm Làm rõ khái Sử dụng đa dạng Không chỉ quan trọng của niệm năng lực / các PP, hình thức đánh giá KQHT đổi mới PPDH định hướng dạy học và KT mà còn đánh giá và KTĐG trong các hoạt động GD năng lực của HS đánh giá hiện đại đổi mới giáo dục khác Bậc THCS kết hợp truyền thống
5. PHẦN II. LÍ LUẬN VỀ ĐỔI MỚI PPDH VÀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC I. DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC II. ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC VÀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC
6. I. DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC 1. Chương trình dạy học định hướng năng lực và chương trình dạy học định hướng nội dung a. Chương trình dạy học định hướng năng lực - Dạy học định hướng kết quả đầu ra - Mục tiêu phát triển toàn diện các phẩm chất nhân cách - Chuẩn bị cho con người năng lực giải quyết các tình huống thực tiễn
7. Các yếu tố Chương trình định hướng nội Chương trình định hướng năng lực dung Mục tiêu Mục tiêu dạy học không chi tiết và Kết quả học tập cần được đạt được mô tả giáo dục không nhất thiết phải đánh giá được chi tiết và có thể quan sát, đánh giá được; thể hiện được mức độ tiến bộ của HS một cách liên tục. Nội dung Việc lựa chọn nội dung dựa vào các Lựa chọn nội dung nhằm đạt được kết quả giáo dục khoa học chuyên môn, không gắn đầu ra đã quy định, gắn với các tình huống với các tình huống thực tiễn. ND thực tiễn. Chương trình chỉ quy định những được quy định trong chương trình. nội dung chính, không quy định chi tiết. Phương GV là người truyền thụ tri thức, là - GV là người tổ chức, hỗ trợ HS tự lực và pháp giáo trung tâm của quá trình dạy học. HS lĩnh hội tri thức. Chú trọng phát triển khả dục tiếp thu thụ động những tri thức năng giải quyết vấn đề, giao tiếp. được quy định sẵn. - Sử dụng các quan điểm, phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực
8. Các yếu tố Chương trình định hướng nội Chương trình định hướng năng lực dung Hình thức Chủ yếu dạy học lí thuyết trên lớp Tổ chức hình thức học tập đa dạng; các giáo dục học. hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học, trải nghiệm; ứng dụng CNTT Đánh giá Tiêu chí đánh giá được xây dựng Tiêu chí đánh giá dựa vào năng lực đầu ra, kết quả học chủ yếu dựa trên sự ghi nhớ và có tính đến sự tiến bộ trong quá trình học tập của HS tái hiện nội dung đã học. tập, chú trọng khả năng vận dung trong các tình huống thực tiễn.
9. I.I. DẠYDẠY HỌCHỌC THEOTHEO ĐỊNHĐỊNH HƯỚNGHƯỚNG PHÁTPHÁT TRIỂNTRIỂN NĂNGNĂNG LỰCLỰC 2. Dạy học định hướng năng lực a. Khái niệm Năng lực là khả năng làm chủ trong hệ thống kiến thức, kĩ năng, thái độ và vận hành (kết nối) chúng một cách hợp lí vào thực hiện thành công nhiệm vụ hoặc giải quyết hiệu quả vấn đề đặt ra của cuộc sống. b. Mô hình cấu trúc năng lực
10. Cách tiếp cận 1: Các trụ cột giáo dục của Các thành phần năng lực UNESCO Năng lực chuyên môn Học để biết Năng lực phương pháp Học để làm Năng lực xã hội Học để cùng chung sống Năng lực cá thể Học để tự khẳng định
11. CÁCH TIẾP CẬN THỨ 2: NĂNG LỰC CHUNG VÀ NĂNG LỰC CHUYÊN MÔN Năng lực chung là năng lực cần thiết cho nhiều nghành/nhiều lĩnh vực hoạt động khác nhau • Năng lực tự chủ và tự học • Năng lực giao tiếp và hợp tác • Năng lực giải quyết vấn đề
12. - Năng lực chuyên môn là năng lực đặc trưng trong nhiều lĩnh vực/nghành/môn học nhất định Năng lực Năng lực tìm hiểu thẩm mĩ Năng lực tự nhiên Năng lực tìm hiểu sử dụng xã hội công nghệ Năng lực Năng lực tính toán tin học Năng lực Năng Năng lực ngôn ngữ lực thể chất
13. - Năng lực cần hình thành cho HS Việt Nam Năng lực Năng lực giải quyết ngôn ngữ/ vấn đề giao tiếp Năng lực Năng lực sử dụng hợp tác công nghệ Năng lực Năng lực tự quản suy nghĩ lý sáng tạo Năng lực Năng Năng lực tự học lực tính toán
14. Tên năng lực Biểu hiện NL nghiên cứu khoa học - Quan sát, đo đạc, phân loại, đề xuất dự đoán, giả thuyết, thiết kế thí nghiệm, thu thập, xử lí kết quả, đưa kết luận NL thực hiện trong phòng thí - Sử dụng kính hiển vi; thực hiện an toàn phòng thí nghiệm nghiệm; thiết kế một số tiêu bản đơn giản; bảo quản một số mẫu vật thật Năng lực tri thức sinh học Tìm tòi và khám phá thế giới sống; vận dụng kiến thức sinh học vào thực tiễn. Năng lực thực địa Sử dụng được các quy tắc và kĩ thuật an toàn để thực hiện các nghiên cứu trong môi trường. - Dự đoán, lập kế hoạch thực địa. - Chuẩn bị các phương tiện, thiết bị cần thiết để thực địa. - Sử dụng được bản đồ thực địa và xác định được đúng những vị trí cần nghiên cứu trong môi trường. - Sử dụng được các thiết bị thực địa để quan sát, xác định các thông số, thu thập và xử lý
15. Các kĩ năng/năng lực chuyên biệt trong chương trình Sinh học TT Tên kĩ năng Ví dụ 1 Quan sát (quan sát bằng - Quan sát TB vảy hành dưới kính hiển vi mắt thường, quan sát bằng - Quan sát và đếm vòng gỗ bằng kính lúp cầm tay cách sử dụng kính lúp, kính hiển vi) 2 Đo đạc (sử dụng các công - Đo chiều cao của cây đậu qua các ngày cụ đo đạc thông dụng, - Đo dung tích sống chuyên biệt ) - Đếm nhịp tim lúc vận động và nghỉ ngơi 3 Phân loại hay phân nhóm - Phân loại lá cây, rễ cây, thân cây thành các nhóm - Phân loại các nhóm động vật, thực vật 4 Vẽ lại các đối tượng - Vẽ lại tế bào vảy hành đã quan sát được dưới kính hiển vi -- Vẽ lại cấu tạo trong của cá chép, giun đất, trai sông dựa trên mẫu mổ 5 Xử lí và trình bày các số - Vẽ biểu đồ, đồ thị sự tăng trưởng chiều cao của cây liệu qua các ngày
16. 6 Đưa ra các tiên đoán/đề - Đề xuất giả thuyết về các yếu tố ảnh hưởng đến sự xuất giả thuyết khoa học nảy mầm của hạt - Đề xuất giả thuyết về các yếu tố ảnh hưởng đến các quá trình hô hấp, quang hợp, thoát hơi nước của cây xanh 7 Làm thí nghiệm - Thiết kế thí nghiệm chứng minh quá trình thoát hơi nước của rễ 8 Làm tiêu bản tạm thời Làm tiêu bản tế bào vảy hành, tiêu bản giọt nước để quan sát động vật nguyên sinh.. 9 Giải phẫu/mổ - Giải phẫu hoa; mổ giun đất, tôm, cá chép để quan sát cấu tạo trong 10 Đưa định nghĩa/khái Khái niệm mô, hệ cơ quan niệm 11 Xác định biến, đối chứng 12 Xác định mức độ chính xác của số liệu 13 Tính toán
17. Những định hướng chung về đổi mới PP Phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động của người học, hình thành và phát triển năng lực tự học. - Lựa chọn linh hoạt các PP nhưng phải đảm bảo nguyên tắc “HS tự mình hoàn thành nhiệm vụ nhận thức với sự tổ chức hướng dẫn của GV” - Tùy theo mục tiêu, nội dung, đối tượng và điều kiện cụ thể mà có các hình thức tổ chức dạy học thích hợp như học cá nhân, học nhóm; trong lớp, ở ngoài lớp - Cần sử dụng đủ và hiệu quả các thiết bị dạy học môn học tối thiểu đã quy định, tích cực sử dụng CNTT.
18. Một số Phương Pháp: 1. Phương pháp thảo luận nhóm * Yêu cầu về câu hỏi thảo luận nhóm - Nhằm vào những kiến thức cơ bản - Kích thích tư duy HS bằng các câu hỏi có yêu cầu vận dụng kiến thức, so sánh, giải thích hoặc nhận xét đánh giá - Nội dung câu hỏi vừa tầm nhằm vào kiến thức trọng tâm, kèm theo sự gợi ý cần thiết. * Quy trình * Nhiệm vụ của GV * Nhiệm vụ của HS
19. Quy trình dạy học môn sinh học bằng pp thảo luận nhóm Bước 1: Chuẩn bị của mỗi cá nhân (theo hướng dẫn của GV) có thể được hướng dẫn chuẩn bị ở nhà hoặc tại lớp tùy theo tính chất của mỗi chủ đề Bước 2: Thảo luận trong nhóm với một chủ đề xác định, và một bài trả lời chung Bước 3: Thảo luận chung tại lớp Bước 4: Nhận xét đánh giá việc thảo luận, tóm tắt nội dung chính hoặc hướng dẫn tiếp tục nghiên cứu thêm để hoàn chỉnh
20. * nhiệm vụ của giáo viên 1. Xác định chủ đề thảo luận 6. Đánh giá nhận 2. Hướng dẫn xét chuẩn bị Nhiệm vụ của GV- Người thiết kế 5. Chủ trì thảo luận 3. Tổ chức nhóm lớp 4. Hướng dẫn hoạt động nhóm