Giáo án Lịch sử Lớp 7 - Tiết 52+53 - Năm học 2021-2022 - Nguyễn Thị Kim Phượng

Nội dung tài liệu: Giáo án Lịch sử Lớp 7 - Tiết 52+53 - Năm học 2021-2022 - Nguyễn Thị Kim Phượng

1. Trường THCS Thạch Kim Giáo án Lịch sử 7 Ngày soạn: 05/3/2022 Ngày dạy: /3/2022 Tiết 52 SƯU TẦM TRUYỆN KỂ LỊCH SỬ Kể chuyện về Quang Trung- Nguyễn Huệ và khởi nghĩa Tây Sơn I. Mục tiêu 1. Kiến thức: Sau khi học xong bài, học sinh hiểu được tiểu sử và những công hiến đóng góp của Quang Trung- Nguyễn Huệ và khởi nghĩa Tây Sơn 2. Kỹ năng - Rèn luyện kĩ năng sưu tầm và kể chuyện - Kĩ năng thu thập và xử lí thông tin, thuyết trình, phân tích đánh giá, liên hệ thực tế. 3. Thái độ - Bồi dưỡng tình cảm yêu thương, long tự hào dân tộc - Giáo dục truyền thống yêu nước trân trọng những thành tựu mà ông cha ta đã đạt được - Có ý thức bảo tồn và phát huy những giá trị của dân tộc trong đời sống. 4. Định hướng phát triển năng lực - Năng lực chung: Năng lực giao tiếp và hợp tác; tự học; giải quyết vấn đề. - Năng lực chuyên biệt - Năng lực tái hiện : Tái hiện lại chân dug các nhân vật lịch sử - Năng lực thực hành: + Vận dụng kiến thức vào giải quyết tình huống : Trong bất cứ hoàn cảnh nào không cúi đầu cam chịu, luôn đúng lên đấu tranh bảo vệ công lý và hòa bình + Ra sức học tập , lao động và rèn luyện để góp phần nhỏ bé của mình vào công cuộc CMH, HĐH đất nước. II. Phương pháp: III. Phương tiện IV. Chuẩn bị 1. Chuẩn bị của giáo viên - Giáo án word và Powerpoint. - Tranh ảnh. Máy chiếu - Phân công 8 nhóm tìm hiểu về thân thế và đóng góp của Quang Trung- Nguyễn Huệ và khởi nghĩa Tây Sơn 2. Chuẩn bị của học sinh - Sưu tầm về thân thế và đóng góp của của Quang Trung- Nguyễn Huệ và khởi nghĩa Tây Sơn V. Tiến trình dạy học 1. Ổn định lớp 2. Kiểm tra bài cũ Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn? 3. Bài mới 3.1. Hoạt động khởi động Nguyễn Thị Kim Phượng 1 Năm học 2021-2022
2. Trường THCS Thạch Kim Giáo án Lịch sử 7 - Mục tiêu: Giúp học sinh nắm được những đóng góp của các danh tướng thời Trần đối với lịch sử dân tộc, đưa học sinh vào tìm hiểu nội dung bài học, tạo tâm thế cho học sinh đi vào tìm hiểu bài mới. - Phương pháp: Trực quan, kể chuyện 3.2. Hoạt động hình thành kiến thức Quang Trung Nguyễn Huệ là người anh hùng áo vải đã đánh đổ cả hai tập đoàn thống trị phản động ở Đàng Trong và Đàng Ngoài, người đã lập nên những chiến công hiển hách chống quân xâm lược Xiêm và Mãn Thanh, thực hiện được khát vọng thống nhất đất nước của dân tộc vào cuối thế kỷ thứ 18. Quang Trung Nguyễn Huệ là người anh hùng áo vải đã đánh đổ cả hai tập đoàn thống trị phản động ở Đàng Trong và Đàng Ngoài, người đã lập nên những chiến công hiển hách chống quân xâm lược Xiêm và Mãn Thanh, thực hiện được khát vọng thống nhất đất nước của dân tộc vào cuối thế kỷ thứ 18. Tổ tiên xưa của Nguyễn Huệ là họ Hồ ở làng Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu, trấn Nghệ An. Sau có một chi dời vào huyện Hưng Nguyên và huyện Nghi Xuân. Theo các cụ ở Hưng Thái, Hưng Nguyên cho biết thì họ Hồ ở Hưng Thái hằng năm thường có sang Nghi Xuân nhận họ. Trong trận tấn công ra Bắc vào tháng 6 năm ất Mùi (1655), quân Nguyễn chiếm được 7 huyện Nam sông Lam (Nghệ An), bắt dân đưa vào Đàng Trong khai hoang. Sách cũ đều nói tổ bốn đời của Nguyễn Huệ cũng ở trong số di dân ấy, lúc đầu đến ở ấp Tây Sơn Nhất thuộc huyện Quy Ninh, phủ Quy Nhơn. Đến đời Nguyễn Phi Phúc (có sách chép là Hồ Phi Phúc) mới dời đến ở ấp Kiên Thành, huyện Tuy Viễn, nay là làng Kiên Mỹ, xã Bình Thành, huyện Tây Sơn, tỉnh Nghĩa Bình. Nguyễn Phi Phúc và vợ là Nguyễn Thị Đông sinh ra Nguyễn Nhạc, Nguyễn Lữ, Nguyễn Huệ và một người con gái. Nguyễn Huệ sinh năm 1753. Thuở nhỏ Nguyễn Huệ còn có tên là Thơm, sau gọi là Bình. Cả ba anh em đều theo học thầy Hiến, một nhà nho bất đắc chí, vì phản đối Nguyễn Thị Kim Phượng 2 Năm học 2021-2022
3. Trường THCS Thạch Kim Giáo án Lịch sử 7 chính sách hà ngược của Trương Phúc Loan nên bỏ trốn vào Quy Nhơn mở trường dạy học ở ấp Yên Thái. Theo Hoa Bằng trong Quang Trung anh hùng dân tộc thì Nguyễn Huệ tóc quăn, da sần, mắt như chớp sáng, tiếng nói sang sảng như tiếng chuông, nhanh nhẹn, khỏe mạnh, can đảm. Sách Tây Sơn thuật lược còn miêu tả đôi mắt Quang Trung "ban đêm khi ngồi không có đèn thì ánh sáng từ mắt soi sáng cả chiếu". Mùa xuân năm 1771, đất Tây Sơn sôi động, lá cờ nghĩa bằng lụa đỏ dài 10 m được dựng lên với khẩu hiệu lấy của nhà giàu chia cho dân nghèo và lời hịch kể tội Trương Phúc Loan được truyền đi khắp nơi. Các tầng lớp nhân dân người Kinh, người Thượng đều hăng hái tham gia. Từ cuộc khởi nghĩa Tây Sơn này, Nguyễn Huệ trở thành lãnh tụ kiệt xuất của phong trào nông dân thế kỷ 18 và cũng trở thành người anh hùng dân tộc vĩ đại: Mà nay áo vải cờ đào, Giúp dân dựng nước xiết bao công trình. (Ai tư vãn - LÊ NGỌC HÂN) Nguyễn Huệ là nhà quân sự thiên tài. Trong hoạt động quân sự, ông chủ động tập trung lực lượng đánh vào những mục tiêu chiến lược trọng yếu nhất và hành động liên tục, bất ngờ, chớp nhoáng, quyết liệt làm cho đối phương không kịp đối phó. Năm 1777, Nguyễn Huệ đem quân vào Gia Định đánh tan sào huyệt của quân Nguyễn, bắt giết được Nguyễn Phúc Dương và Nguyễn Phúc Thuần. Sau chiến thắng, ông giao quyền cai quản Gia Định cho các tướng rồi trở lại Quy Nhơn. Năm 1785, được tin báo quân Xiêm xâm lược, Nguyễn Huệ đem đại binh vào Gia Định. Trong mấy trận đầu, quân Tây Sơn rút lui để nhử giặc vào trận địa mai phục sẵn. Quân Xiêm kéo vào Rạch Gầm và Xoài Mút (phía tây Mỹ Tho) bị phục binh Tây Sơn ở các mặt cùng đổ ập ra tiến công bất ngờ, quyết liệt. 5 vạn quân thủy bộ cùng 300 chiến thuyền bị đánh tan tác, chỉ còn vài nghìn tên sống sót chạy trốn về nước theo đường núi. Đến trận đại phá 20 vạn quân Thanh đầu năm 1789 thì thật là kỳ diệu. Cuối năm 1788, quân Thanh do Tôn Sĩ Nghị chỉ huy đã chiếm Thăng Long. Tiền đội quân Thanh thọc sâu đến tận Hà Nam. Quanh Thăng Long dày đặc một hệ thống những đồn kiên cố ở Hạ Hồi, Ngọc Hồi, Khương Thượng... để bảo vệ. Ngày 21 tháng 12 năm 1788, nhận được tin báo khẩn cấp của Ngô Văn Sở, ngay ngày hôm sau, tại Phú Xuân, Nguyễn Huệ làm lễ lên ngôi hoàng đế, lấy niên hiệu là Quang Trung, rồi lập tức thống lĩnh đại quân tiến ra bắc. Ngày 15-1-1789, quân Tây Sơn đã tập kết ở Tam Điệp. Khi cho quân ăn Tết trước ở đây, Quang Trung tuyên bố: "Nay hãy làm lễ ăn Tết Nguyên Đán trước, đợi đến sang xuân, ngày ta vào Thăng Long sẽ mở tiệc lớn. Các ngươi hãy ghi nhớ lấy lời ta xem có đúng thế không?". Trong trận này, với chiến lược đánh nhanh thắng nhanh, Quang Trung chọn thời gian và không gian hoàn toàn bất ngờ đối với quân Thanh đang kiêu căng, tự mãn với những thắng lợi bước đầu và mải mê chuẩn bị ăn Tết. Đêm 30 Tết, quân chủ lực Tây Sơn vượt sông Đáy tiêu diệt đồn tiền tiêu của Nguyễn Thị Kim Phượng 3 Năm học 2021-2022
4. Trường THCS Thạch Kim Giáo án Lịch sử 7 địch, mở đầu cuộc tiến công. Ngày 3 Tết vây đồn Hạ Hồi, uy hiếp buộc địch đầu hàng. Ngày 5 Tết, mở trận quyết chiến ở đồn Ngọc Hồi. Bằng trận Ngọc Hồi - Đầm Mực, quân Tây Sơn đã đập tan cứ điểm then chốt nhất của địch. Sau đó đồn Khương Thượng nhanh chóng bị tiêu diệt, tướng Sầm Nghi Đống tự tử, Tôn Sĩ Nghị bỏ chạy. Trưa ngày 5 Tết Kỷ Dậu, vua Quang Trung cùng tướng sĩ chiến bào nhuộm đen khói súng tiến vào Thăng Long. Nguyễn Huệ cọ̀n là nhà chính trị sáng suốt. Từ mục tiêu trước mắt của phong trào nông dân là đánh đổ chế độ áp bức Trịnh - Nguyễn, Nguyễn Huệ đã vươn lên nhận thức được nhiệm vụ dân tộc là thống nhất đất nước và đánh đuổi ngoại xâm. Ông phê phán tội ác chia cắt đất nước: "Mỗi họ tự gây dựng bờ cõi riêng mình, kỷ cương, trời đất một phen đổ nát không dựng lên được..." (Chiếu lên ngôi). Năm 1786, Nguyễn Huệ đem quân ra bắc với khẩu hiệu "Phù Lê diệt Trịnh", cô lập triệt để quân Trịnh nên lấy được Bắc Hà một cách dễ dàng. Nguyễn Huệ nói với Nguyễn Hữu Chỉnh: "Ta đem mấy vạn quân ra đây, chỉ đánh một trận mà dẹp yên được cả thiên hạ... Ví phỏng ta muốn xưng đế, xưng vương gì mà chẳng được. Sở dĩ ta nhường nhịn không ở những ngôi ấy, là hậu đãi nhà Lê đó thôi!" (Hoàng Lê nhất thống chí). Nhưng Nguyễn Huệ cũng biết trong nhân dân và nho sĩ Bắc Hà cọ̀n nhiều người luyến tiếc nhà Lê nên ông bằng lòng lấy công chúa Ngọc Hân nhà Lê rồi lui về Thuận Hóa. Năm 1787, sau khi sai Vũ Văn Nhậm đem quân ra bắc giết Nguyễn Hữu Chỉnh, Nguyễn Huệ vẫn để cho Lê Duy Cẩn làm giám quốc bù nhìn. Nguyễn Huệ chỉ chính thức lên ngôi hoàng đế thay nhà Lê khi Lê Chiêu Thống lộ rõ bộ mặt phản quốc, rước quân Thanh vào giày xéo đất nước. Thành công của Nguyễn Huệ về chính trị c̣òn ở việc ông được nhân tài trong nước ủng hộ. Về võ tướng có Trần Quang Diệu, Vũ Văn Dũng, Đặng Tiến Đông, Ngô Văn Sở... Ra Thăng Long, Nguyễn Huệ thu phục được Ngô Thì Nhậm, Phan Huy ích, Nguyễn Thế Lịch, Đoàn Nguyễn Tuấn, La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp... là những kẻ sĩ đất bắc chí có thực tài, biết thời thế. ở Phú Xuân, Nguyễn Huệ được sự cộng tác hết ḷòng của Trần Văn Kỳ, một bậc danh sĩ nổi tiếng ở đất Đàng Trong, người có công lớn giúp Nguyễn Huệ tổ chức bộ máy cai trị và giới thiệu cho Nguyễn Huệ những nhân tài trong nước. Về mặt đối ngoại, Nguyễn Huệ rất khôn khéo trong cách ứng xử với bọn phong kiến phương bắc. Tuy đã: Đánh cho nó chích luân bất phản, Đánh cho nó phiến giáp bất hoàn Nhưng sau chiến thắng, Nguyễn Huệ vẫn chủ động cầu hòa, bề ngoài xin thần thuộc để dập tắt ý đồ phục thù của nhà Thanh và buộc chúng phải chính thức công nhận Quang Trung làm "quốc vương", từ bỏ dã tâm thu nạp bọn lưu vong phản quốc, lấy cớ xâm lược nước ta một lần nữa. Năm 1789, khi cuộc kháng chiến vừa kết thúc, Quang Trung đã ban bố Chiếu khuyến nông nhằm phục hồi dân phiêu tán, khai khẩn ruộng đất bỏ hoang. Đồng thời ra lệnh bãi bỏ nhiều thứ thuế công thương nghiệp nặng nề trước đây, mở rộng việc buôn bán làm ăn cho thương nhân và thợ thủ công. Quan hệ buôn bán với nước ngoài được mở mang. Nguyễn Thị Kim Phượng 4 Năm học 2021-2022
5. Trường THCS Thạch Kim Giáo án Lịch sử 7 Quang Trung cũng ra sức xây dựng và phát triển nền văn hóa dân tộc, ban bố Chiếu lập học, khuyến khích các xã mở trường học. Tiếng nói dân tộc được coi trọng. Quang Trung muốn đưa chữ Nôm lên địa vị chữ viết chính thức của quốc gia. Lập Viện Sùng chính để dịch sách chữ Hán ra chữ Nôm. Các văn kiện của Nhà nước dần dần viết bằng chữ Nôm. Khi dân làng Văn Chương (Hà Nội) xin dựng lại bia tiến sĩ ở Văn Miếu, Quang Trung tự tay phê vào lá đơn như sau: Nay mai dựng lại nước nhà, Bia nghè lại dựng trên ṭa muôn giàn. Nhưng tiếc thay, khi đất nước đang trên bước chuyển mình đầy triển vọng thì ngày 16-9-1792, Quang Trung đột ngột từ trần, lúc đó ông mới 39 tuổi. 3 Hoạt động luyện tập - Vai trò của Nguyễn Huệ- Quang Trung trong cuộc khởi nghĩa Tây Sơn - HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI MỞ RỘNG - a) Mục tiêu: Ý thức mở rộng kiến thức, rèn luyện tính tự học. - b) Nội dung: vào các trang wes, đọc các cuốn sách để sưu tầm và mở rộng kiến thức - c) Sản phẩm : bài viết về nghệ thuật quân sự độc đáo của Quang Trung – Nguyễn Huệ - d. Tổ chức thực hiên: - GV hướng dẫn HS về nhà tìm hiểu một số tài liệu - Nghệ thuật quân sự độc đáo của Quang Trung – Nguyễn Huệ - GV giao nhiệm vụ cho HS Nguyễn Thị Kim Phượng 5 Năm học 2021-2022
6. Trường THCS Thạch Kim Giáo án Lịch sử 7 Ngày soạn: 06/3/2022 Ngày dạy: /3/2022 Chương VI VIỆT NAM NỬA ĐẦU THẾ KỈ XIX Tiết 53 Bài 27 CHẾ ĐỘ PHONG KIẾN NHÀ NGUYỄN I. TÌNH HÌNH CHÍNH TRỊ - KINH TẾ I. Mục tiêu bài học: 1. Kiến thức: - Nhà Nguyễn lập lại chế độ PK tập quyền. Các vua Nguyễn thuần phục nhà Thanh và khước từ mọi tiếp xúc với các nước phương Tây. - Các nghành kinh tế thời Nguyễn còn nhiều hạn chế. 2. Kĩ năng: Phân tích nguyên nhân các hiện trạng chính trị kinh tế thời Nguyễn. 3. Thái độ: Chính sách của triều đình không phù hợp với yêu cầu LS, nền kinh tế xã hội không có điều kiện phát triển. II. Chuẩn bị: 1. Giáo viên: Lược đồ các đơn vị hành chính Việt Nam thời Nguyễn( 1832) 2. Học sinh: Sưu tầm tư liệu có liên quan đến bài học III. Tiến trình hoạt động dạy - học: 1. Ổn định tổ chức: 2. Kiểm tra bài cũ: 3. Bài mới: Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt - GV giới thiệu tình hình triều Tây Sơn sau khi 1. Nhà Nguyễn lập lại chế Quang Trung mất, Quang Toản không đủ sức gánh độ phong kiến tập quyền: vác công việc đất nước: Nguyễn Nhạc chịu an - Năm 1802 Nguyễn Ánh phận, không lo việc nước về sau. đặt niên hiệu Gia Long, - Nhân cơ hội triều Tây Sơn suy yếu, Nguyễn Ánh chọn Phú Xuân (Huế) làm đã có những hành động gì? kinh đô. - GV dùng bản đồ tường thuật trận chiến Nguyễn - Năm1806 lên ngôi Hoàng Ánh đánh đổ Tây Sơn đế. Nhà nước quân chủ tập - HS quan sát lược đồ các đơn vị hành chính VN quyền được củng cố. thời Nguyễn. Kể tên một số tỉnh và phủ trực thuộc? - Năm 1815 nhà Nguyễn ban - Em có nhận xét gì về cách tổ chức đơn vị hành hành luật Gia Long. chính dưới triều Nguyễn? - Năm 1831 chia nước ta - Vua Gia Long chú trọng củng cố luật pháp như thành 30 tỉnh và 1 phủ trực thế nào? thuộc. - Nhà Nguyễn đã thi hành những biện pháp gì để - Quân đội: nhiều binh củng cố quân đội? chủng, xây dựng thành trì - Hướng dẫn HS quan sát H62, H63: Quan võ nhà vững chắc Nguyễn mặc áo bào, ngồi trên lưng ngựa, có lọng → Quan tâm và củng cố che rất oai phong, lính cận vệ thời Nguyễn được quân đội trang bị đầy đủ về khí giới, quân phục đồng bộ→ - Đối ngoại: thần phục nhà nhà nước quan tâm củng cố quân đội Thanh - Nhà Nguyễn đã làm gì để lập lại chế độ PK tập quyền? - Nhận xét về chính sách đối ngoại của nhà Nguyễn Thị Kim Phượng 6 Năm học 2021-2022
7. Trường THCS Thạch Kim Giáo án Lịch sử 7 Nguyễn? 2. Kinh tế dưới triều Hậu quả của chính sách đó? Nguyễn: - Tình hình nền kinh tế nông nghiệp nước ta đầu a. Nông nghiệp: TK XIX ? - Chú trọng khai hoang. - Công cuộc khai hoang ở thời Nguyễn có tác dụng - Lập ấp, đồn điền. ntn? - Đê điều không được quan - Mặc dù diện tích canh tác tăng thêm, nhưng vẫn tâm tu sửa, nạn tham nhũng còn tình trạng nhân dân lưu vong. Tại sao? phổ biến. - Thời Nguyễn có quan tâm tu sửa đê điều không? Tại sao việc đắp đê điều lại gặp khó khăn như vậy? - Tài chính thiếu hụt, nạn tham nhũng phổ biến, tiền của nhà nước bỏ ra lại rơi vào túi quan tham→ hạn hán lũ lụt xãy ra liên tiếp - Nhấn mạnh: Kinh tế nông nghiệp ngày càng sa sút không phát triển được. - Em có nhận xét gì về tình hình thủ công nghiệp ở triều Nguyễn? b. Thủ công nghiệp: - Lập nhiều xưởng sản xuất, nghành khai thác mỏ - Thợ thủ công có điều kiện được mở rộng, thủ công ở nông thôn, thành thị phát phát triển nhưng bị kìm triển) hãm. - HS đọc phần chữ in nghiêng SGK tr/137 Thảo luận nhóm: ? Qua nhận xét đó, em có suy nghĩ gì về tài năng của TCN nước ta đầu TK XIX? - Thông minh, cần cù, sáng tạo, tay nghề cao, bước đầu làm quen thành tựu KH – KT mới ở phương Tây vào việc đóng tàu ở VN) c. Thương nghiệp: - Mặc dù có nhiều tiềm lực nhưng vì sao TCN - Nội thương: Buôn bán phát không phát triển được? triển. - Vì thợ thủ công giỏi bị bắt vào các xưởng của nhà - Ngoại thương: Hạn chế buôn nước, mai mọt tài năng, thợ thủ công nộp thuế nặng bán với người phương Tây nề - HS đọc SGK phần chữ in nghiêng trang 138. - Em có nhận xét gì về Mục tiêu buôn bán trong nước? - GV: Hướng dẫn HS quan sát H64 SGK. - Chính sách ngoại thương của nhà Nguyễn với các nước phương Tây được thể hiện ntn? 4. Củng cố: - Công cuộc khai hoang ở thời Nguyễn có tác dụng như thế nào? - Tình hình thủ công nghiệp ở triều Nguyễn? - Chính sách ngoại thương của nhà Nguyễn với các nước phương Tây được thể hiện ntn? 5. Hướng dẫn học ở nhà: - Học bài cũ, trả lời các câu hỏi SGK trang 139- Vẽ lược đồ hình 61 SGK vào vở. Xem trước phần II các cuộc khởi nghĩa nông dân. Nguyễn Thị Kim Phượng 7 Năm học 2021-2022